Cukrownia „Czersk” - Historia wersji

Admin o 18:29, 17 sie 2024

2024-08-17T18:29:20Z

← poprzednia wersja		Wersja z 20:29, 17 sie 2024
Linia 44:		Linia 44:
	W 1892 [[Jan Berson]] wykupił większość udziałów akcjonariuszy i stał się w zasadzie właścicielem Cukrowni „Czersk”. Z okazji 25-lecia jej istnienia ufundował tablicę z gwiazdą syjońską i datami 1867–1892; umieścił ją w budynku administracyjnym. Po jego śmierci w 1913 roku zakład i majątek Boglewice przejął syn [[Edward Berson\|Edward]], późniejszy członek Straży Obywatelskiej (w 1915), w 1920 ochotnik Wojska Polskiego, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej.		W 1892 [[Jan Berson]] wykupił większość udziałów akcjonariuszy i stał się w zasadzie właścicielem Cukrowni „Czersk”. Z okazji 25-lecia jej istnienia ufundował tablicę z gwiazdą syjońską i datami 1867–1892; umieścił ją w budynku administracyjnym. Po jego śmierci w 1913 roku zakład i majątek Boglewice przejął syn [[Edward Berson\|Edward]], późniejszy członek Straży Obywatelskiej (w 1915), w 1920 ochotnik Wojska Polskiego, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej.

	W sezonie produkcyjnym 1910/1911 wartość produkcji wyniosła 800 tys. rubli, czysty zysk – 70 302 rubli, tzn. 8,8%, dywidenda zaś ogółem 52 tys. rubli, tzn. 6,5%. Na dobre wyniki ekonomiczne dożyło się wiele czynników. Niemałą usługę miał [[Aleksander Janasz]] (1851–1930), który w założonym przez siebie w 1883 r. [[Zakład Hodowli Roślin w Dankowie\|Zakładzie Hodowli Roślin w Dankowie]], wyhodował buraka o większej zawartości cukru. Od 1893 uprawiany był on na „polu doświadczalnym” cukrowni w [[Pabierowice\|Pabierowicach]].		W sezonie produkcyjnym 1910/1911 wartość produkcji wyniosła 800 tys. rubli, czysty zysk – 70 302 rubli, tzn. 8,8%, dywidenda zaś ogółem 52 tys. rubli, tzn. 6,5%. Na dobre wyniki ekonomiczne dożyło się wiele czynników. Niemałą usługę miał [[Aleksander Jan Janasz]] (1851–1930), który w założonym przez siebie w 1883 r. [[Zakład Hodowli Roślin w Dankowie\|Zakładzie Hodowli Roślin w Dankowie]], wyhodował buraka o większej zawartości cukru. Od 1893 uprawiany był on na „polu doświadczalnym” cukrowni w [[Pabierowice\|Pabierowicach]].

	W 1913 spółka podjęła starania o doprowadzenie do Czerska odgałęzienia [[Kolej grójecka\|Grójeckiej Kolejki Dojazdowej]]. Pod tory kolejowe Towarzystwo Akcyjne Cukrowni wykupiło od Zygmunta Domańskiego 1 morgę i 83 pręty ziemi. Odgałęzienie kolejki do Jasieńca uruchomione zostało w 1914, a w 1971 zostało rozebrane.		W 1913 spółka podjęła starania o doprowadzenie do Czerska odgałęzienia [[Kolej grójecka\|Grójeckiej Kolejki Dojazdowej]]. Pod tory kolejowe Towarzystwo Akcyjne Cukrowni wykupiło od Zygmunta Domańskiego 1 morgę i 83 pręty ziemi. Odgałęzienie kolejki do Jasieńca uruchomione zostało w 1914, a w 1971 zostało rozebrane.

Admin o 17:54, 19 lip 2024

2024-07-19T17:54:38Z

Podgląd zmian

Admin o 21:30, 6 kwi 2024

2024-04-06T21:30:29Z

Admin o 21:01, 27 lut 2024

2024-02-27T21:01:02Z

← poprzednia wersja		Wersja z 23:01, 27 lut 2024
Linia 70:		Linia 70:
	== Bibliografia ==		== Bibliografia ==

	[[~~Kategorie~~:Zakłady przemysłowe]]		[[Kategoria:Zakłady przemysłowe]]

Admin o 21:00, 27 lut 2024

2024-02-27T21:00:51Z

← poprzednia wersja		Wersja z 23:00, 27 lut 2024
Linia 69:		Linia 69:

	== Bibliografia ==		== Bibliografia ==

			[[Kategorie:Zakłady przemysłowe]]

Admin: Utworzono nową stronę "'''Cukrownia „Czersk“ w Jasieńcu''' – nieistniejący zakład przemysłowy znajdujący się w Jasieńcu, funkcjonujący w latach 1867-1929. == Historia == === Rozpoczęcie działalności === Cukrownia „Czersk“ w Jasieńcu była własnością spółki założonej do wyrobu mączki cukrowej 10 lutego 1867 r. przez 8 ziemian i 4 mieszkańców Warszawy. Tworzyli ją właściciele dóbr ziemskich: * Marceli Jackowski - Promna, * Anton…"

2024-02-27T20:58:00Z

Utworzono nową stronę "'''Cukrownia „Czersk“ w Jasieńcu''' – nieistniejący zakład przemysłowy znajdujący się w Jasieńcu, funkcjonujący w latach 1867-1929. == Historia == === Rozpoczęcie działalności === Cukrownia „Czersk“ w Jasieńcu była własnością spółki założonej do wyrobu mączki cukrowej 10 lutego 1867 r. przez 8 ziemian i 4 mieszkańców Warszawy. Tworzyli ją właściciele dóbr ziemskich: * Marceli Jackowski - Promna, * Anton…"

Nowa strona

'''Cukrownia „Czersk“ w Jasieńcu''' – nieistniejący zakład przemysłowy znajdujący się w [[Jasieniec|Jasieńcu]], funkcjonujący w latach 1867-1929.

== Historia ==

=== Rozpoczęcie działalności ===
Cukrownia „Czersk“ w Jasieńcu była własnością spółki założonej do wyrobu mączki cukrowej 10 lutego 1867 r. przez 8 ziemian i 4 mieszkańców Warszawy.

Tworzyli ją właściciele dóbr ziemskich:

* Marceli Jackowski - [[Promna]],
* Antoni Domański (1831-1887) - [[Jasieniec]] (okręg - dalej okr. Czersk),
* Jakub Jackowski - Gostomia (okr. Rawa),
* Konstanty Łączyński - [[Wola Worowska]] (okr. Czersk),
* Hipolit Makomuski - Kiełbowa (okr. Radom),
* Piotr Suski - [[Warpęsy]] (okr. Czersk),
* Józef Wierzbicki - Wola Chojnata (okr. Rawa),
* Stanisław Zawadzki - Russów (okr. Kalisz),
* Władysław Chojnacki, Emeryk Paprocki, Józef Świeszewski - obywatele Warszawy.

Planowaną cukrownię i osadę przyfabryczną nazwano „Czersk” od nazwy miejscowości [[Czersk]] w gminie Góra Kalwaria, dawnej siedziby książąt mazowieckich. Osada leżała na ziemiach wsi [[Jasieniec]], wówczas w okręgu czerskim.

Wg aktu rejentalnego zakładana „Fabryka Cukru w Osadzie Czersk” miała początkowo produkować mączkę cukrową, zaś za zgodą 3/4 wspólników - rafinadę. Przewidywano też możliwość wzniesienia gorzelni, do czego nie doszło. Wielkość kapitału zakładowego i obrotowego ustanowiono na 250 000 rubli srebrem. Każdy ze wspólników zobowiązany został wpłacić do 15 maja 1868 w 10 równych ratach zadeklarowanej kwoty: Marceli Jackowski - 80 000 rubli (32%), Jakub Jackowski - 30 000 (12%), Antoni Domański - 30 000 (12%), Piotr Suski - 25 000 (10%), K. Chojnacki - 15 000 (6%), pozostali po 10 000 rubli (4%). Jako administratora spółki wybrano Marcelego Jackowskiego.

Cukrownia „Czersk" powstała jako 140-ta na ziemiach polskich (pierwszą wybudowano w 1774 roku w Bydgoszczy). Zakupiła ona od Antoniego Domańskiego 30 mórg polskich (≈16,80 ha), 185 prętów (1 pręt = 4,5 m) ziemi pod przyszłą cukrownię. Dla potrzeb jej budowy w pobliżu folwarku [[Czachów]] uruchomiono cegielnię, którą kierował sprowadzony strycharz, Tomasz Teski (1839-1921). Oprócz budynku produkcyjnego, w ciągu niespełna 2 lat wzniesiono budynki gospodarcze, budynek administracyjny, 2 magazyny, 3 domy mieszkalne.

Wiosną 1868 roku akcjonariusze założyli plantacje buraków. które jesienią przerobiono na cukier. W pierwszym roku funkcjonowania fabryki pracowało 8 maszyn parowych o łącznej sile 113 koni mechanicznych.

28 października 1868 ze spółki wystąpił Józef Świeszewski, przystąpił zaś Albin Radoszewski, wicedyrektor Zarządu Spraw Duchownych w Królestwie Polskim oraz Amelia Radoszewska (żona Ignacego), Władysław Zalewski, właściciel dóbr [[Kurczowa Wieś|Kurczowa Wola]] i Wilhelm Rau, reprezentant Domu Handlowo-Przemysłowego Lilpop, Rau i Spółka.

=== Dołączenie Bersonów do grupy udziałowców ===
Uruchomienie cukrowni „Czersk" zagroziło procesowi produkcyjnemu sąsiedniej cukrowni. W odległości ok. 2 km od „Czerska” nad rzeczką [[Kraska|Kraską]], od 1853 pracowała cukrownia [[Jan Berson|Jana Bersona]] (1829-1913) w Meierhoffie ([[Wola Boglewska]]). W sezonie zatrudniała ponad 200 robotników. Właściciel cukrowni był synem [[Majer Bersohn|Majera]] (1787-1873), właściciela [[Boglewice|Boglewic]], bratem przemysłowca, handlowca i kupca, [[Mathias Bersohn|Mathiasa]] (1824-1908), wychowankiem Instytutu Agronomicznego w Marymoncie, później prezesem Zarządu Towarzystwa Akcyjnego Cukrowni „Czersk" i „Michałów", sędzią handlowym i prezesem Komitetu Synagogi na Tłomackiem w Warszawie. Należały do niego w Grójeckiem: [[Boglewice]], [[Wola Boglewska]], [[Osiny]] oraz Leszno niedaleko Kampinosu.

Cukrownia „Czersk" pozbawiała cukrownię Bersona w Woli Boglewskiej czystej wody z rzeki [[Kraska]], do której wpuszczała ścieki poprodukcyjne. Wg „Kroniki Jasieńca" spisanej przez nieżyjącego [[Jan Wągrodzki|Jana Wągrodzkiego]] (1908-1991), Berson w dwóch instytucjach (w Warszawie i Petersburgu) wysoko ubezpieczył cukrownię, a następnie spowodował skryte jej podpalenie (28 lutego 1869) i postanowił wejść do spółki Cukrownia „Czersk”.

15 maja 1869 wspólnicy Cukrowni „Czersk" swoje prawo własności przelali na 3 osoby: Jakuba Jackowskiego, Wilhelma Rau i Stanisława Zawadzkiego (repertorium 625/44). Dawni członkowie spółki zostali „podwspólnikami“ z obowiązkami i ograniczeniami stosownymi do posiadanych udziałów. Taka struktura spółki miała usprawnić zarządzanie fabryką. Zostali oni upoważnieni do zawarcia umowy z trzema przedstawicielami byłej cukrowni „Meierhoff” Bersona. Zawarto ją 11 kwietnia 1870. Do Spółki Cukrowni „Czersk" przystąpiło 15 osób, w tym: Jan Berson, Leon Löwenstein z Warszawy, [[Michał Berson]] (1874-1944), syn Jana, właściciel dóbr Leszno.

Bersonowie wnieśli do niej poważny kapitał i otrzymali 50% udziału. Rzeczywistym właścicielem jej został Jan Berson. Pozostałe 50% posiadali: Marceli Jackowski, Wilhelm Rau i Stanisław Zawadzki - 19,5%, Piotr Suski - 5,5%, Antoni Domański - 4,5%, Jakub Jackowski - 4,5%, K. Chojnacki - 3%, Wł. Janczewski - 2,5%, A. Radoszewski - 2%, Emeryk Paprotki - 1,5%, Albin Radoszewski - 1%, Władysław Zalewski - 1%.

=== Czasy rozwoju cukrowni ===
Nowo wniesiony kapitał wykorzystano do modernizacji cukrowni oraz zakupu od Antoniego Domańskiego 20 mórg ziemi (11,4 ha). 3 lipca 1874 od Cecylii i Lucjana Sadkowskich nabyto za 17 000 rubli folwark [[Czachów]] (5 włók, 10 mórg polskich, 268 prętów), w 1879 od Władysława i Antoniny Sudników - [[Pabierowice]] (ok. 30 włók). 15 V 1880 za długi przejęto majątek [[Łychów]] (ok. 30 włók) Gustawa Bersona Lowenberga. Cukrownia rozwijała się szybko dzięki dużemu zbytowi produkcji i to zarówno w kraju, jak i za granicą. Oprócz cukru bialego, produkowano też rafinadę laną w tzw. głowach i kostkach. Cukier w „głowach" o wadze 25 funtów (23 kg) eksportowano do Rosji, do Persji zaś - o wadze 25 funtów (11,5 kg). W 1876 cukrownia wyprodukowała cukru za 400 000 srebrnych rubli i w sezonie zatrudniała 320 osób.

Po roku 1873 przyjęła postać towarzystwa akcyjnego, 10 lat później podczas wystawy w Moskwie otrzymała medal za wysoką jakość produkcji.

W 1892 [[Jan Berson]] wykupił większość udziałów akcjonariuszy i stał się w zasadzie właścicielem Cukrowni „Czersk”. Z okazji 25-lecia jej istnienia ufundował tablicę z gwiazdą syjońską i datami 1867-1892; umieścił ją w budynku administracyjnym. Po jego śmierci w 1913 roku zakład i majątek Boglewice przejął syn [[Edward Berson|Edward]], późniejszy członek Straży Obywatelskiej (w 1915), w 1920 ochotnik Wojska Polskiego, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej.

W sezonie produkcyjnym 1910/1911 wartość produkcji wyniosła 800 tys. rubli, czysty zysk - 70 302 rubli, tzn. 8,8%, dywidenda zaś ogółem 52 tys. rubli, tzn. 6,5%. Na dobre wyniki ekonomiczne dożyło się wiele czynników. Niemałą usługę miał [[Aleksander Janasz]] (1851-1930), który w założonym przez siebie w 1883 r. [[Zakład Hodowli Roślin w Dankowie|Zakładzie Hodowli Roślin w Dankowie]], wyhodował buraka o większej zawartości cukru. Od 1893 uprawiany był on na „polu doświadczalnym” cukrowni w [[Pabierowice|Pabierowicach]].

W 1913 spółka podjęła starania o doprowadzenie do Czerska odgałęzienia [[Kolej grójecka|Grójeckiej Kolejki Dojazdowej]]. Pod tory kolejowe Towarzystwo Akcyjne Cukrowni wykupiło od Zygmunta Domańskiego 1 morgę i 83 pręty ziemi. Odgałęzienie kolejki do Jasieńca uruchomione zostało w 1914, a w 1971 zostało rozebrane.

=== I wojna światowa, kryzys ekonomiczny, likwidacja ===
Podczas I wojny światowej cukrownia „Czersk", podobnie jak i inne w kraju, poniosła straty, nie tylko w urządzeniach, ale i w plantacjach, które zostały zachwaszczone. W sezonie 1913/1914 wyprodukowała 2926 ton cukru, a w 1919/1920 - 14 831 ton.

Unowocześnienie procesu technologicznego wymagało inwestycji, a więc kapitału. Tylko w 1926 roku spółka zaciągnęła pożyczkę w firmie A. Rufler & Sons Ltd London na osadę Czersk - 1 500 000 zł, na majątek [[Pabierowice]] - 300 000 zł, na [[Łychów]] 200 000 zł. Nadto zadłużono się w British and Polish Trade, w Banku Śląskim, Banku Gospodarstwa. Światowy kryzys ekonomiczny dotknął mocno cukrownię. W sezonie 1928/1929 przerobiono 15 900 ton buraków. Obszar plantacji wynosił wówczas 1112 ha. W sezonie 1925/1926 w ciągu doby przerabiano 3600 kwintali buraków. W ostatnich latach istnienia cukrowni z tony surowca uzyskiwano 6,7 kg cukru, dla porównania w Guzowie - 6,5 kg, Chełmży - 6,8 kg; współcześnie z tony uzyskuje się ok. 140 kg cukru. Członkiem Komisji Rewizyjnej Spółki był wówczas Edward Berson.

Wg niepełnych danych dyrektorami fabryki byli: Ignacy Machnicki Koroczyński (do 1912), Dmochowski, Stanisław Waligórski (do 1929).

W 1929 cukrownia została zamknięta. Proces jej likwidacji rozpoczął się w 1927. Wówczas rozparcelowano majątek [[Łychów]], w 1928 - [[Czachów]] i [[Pabierowice]]. Służba folwarczna otrzymała po 6 ha ziemi, administracja po 15 ha; spłaty należało dokonać w ciągu 25 lat. Po zakończeniu sezonu magazyn i budynek produkcyjny rozebrano, cegłę sprzedano, jeden budynek kupiła parafia, dwa nabyła gmina na szkołę i posterunek policji, część maszyn sprzedano innym cukrowniom. Stare, wyeksploatowane maszyny przekazano na złom. Część budynków i 50 mórg ziemi zakupili [[Żydzi w Grójcu|Żydzi z Grójca]], którzy wkrótce je sprzedali Ministerstwu Pracy i Opieki Społecznej, a to przekazało Ministerstwu Spraw Wojskowych, które umieściło w nich [[Junacki Hufiec Pracy]].

Przyczyną likwidacji cukrowni był kryzys gospodarczy w kraju, brak środków finansowych na modernizację. [[Edward Berson]] będąc właścicielem dwóch cukrowni: w Michałowie i w Jasieńcu, modernizował pierwszą.

Likwidacja cukrowni „Czersk" zubożyła mieszkańców [[Jasieńca]]. Pracę straciło nie tylko 80 robotników stałych, ale i wielokrotnie więcej sezonowych (ok. 300). Powiększyli oni grono bezrobotnych. W okolicznych wsiach zmniejszyła się hodowla oparta m.in. na wysłodkach, melasie i liściach buraczanych.

Cukrownia oprócz roli przemysłowo-produkcyjnej pełniła też funkcję oświatową i kulturalną. Od 1887 przy fabryce działała szkoła elementarna dla dzieci pracowników, Straż Ogniowa (od 1904), świetlica, chór, amatorski zespół teatralny, orkiestra; 15 października 1917 w setną rocznicę śmierci Tadeusza Kościuszki w pustym magazynie cukrowni wystawiono sztukę ''Naczelnik w sukmanie''.

=== Losy zabudowań cukrowni po likwidacji ===
Zespól zabudowań po cukrowni stanowi cenny zabytek architektury przemysłowej i pełni ważną rolę w strukturze funkcjonalno-przestrzennej wsi. Podczas okupacji 1939-1945 stacjonowało w nim wojsko niemieckie. Po wojnie w budynku cukrowni mieściła się szkoła (do 1977), Urząd Gminy, biblioteka i posterunek policji. Po przeniesieniu usług do nowego budynku (1986), pomieszczenia po posterunku i bibliotece zajął Gminny Klub Sportowy „Kraska", po Urzędzie Gminy adaptowane są na mieszkania komunalne.

== Przypisy ==

== Bibliografia ==

← poprzednia wersja		Wersja z 23:30, 6 kwi 2024
Linia 9:		Linia 9:

	* Marceli Jackowski - [[Promna]],		* Marceli Jackowski - [[Promna]],
	* Antoni Domański (1831-1887) - [[Jasieniec]] (okręg ~~- dalej okr.~~ Czersk),		* Antoni Domański (1831-1887) - [[Jasieniec]] (okręg Czersk),
	* Jakub Jackowski - Gostomia (~~okr.~~ Rawa),		* Jakub Jackowski - Gostomia (okręg Rawa),
	* Konstanty Łączyński - [[Wola Worowska]] (~~okr.~~ Czersk),		* Konstanty Łączyński - [[Wola Worowska]] (okręg Czersk),
	* Hipolit Makomuski - Kiełbowa (~~okr.~~ Radom),		* Hipolit Makomuski - Kiełbowa (okręg Radom),
	* Piotr Suski - [[Warpęsy]] (~~okr.~~ Czersk),		* Piotr Suski - [[Warpęsy]] (okręg Czersk),
	* Józef Wierzbicki - Wola Chojnata (~~okr.~~ Rawa),		* Józef Wierzbicki - Wola Chojnata (okręg Rawa),
	* Stanisław Zawadzki - Russów (~~okr.~~ Kalisz),		* Stanisław Zawadzki - Russów (okręg Kalisz),
	* Władysław Chojnacki, Emeryk Paprocki, Józef Świeszewski - obywatele Warszawy.		* Władysław Chojnacki, Emeryk Paprocki, Józef Świeszewski - obywatele Warszawy.

	Planowaną cukrownię i osadę przyfabryczną nazwano „Czersk” od nazwy miejscowości [[Czersk]] w gminie Góra Kalwaria, dawnej siedziby książąt mazowieckich. Osada leżała na ziemiach wsi [[Jasieniec]], wówczas w okręgu czerskim.		Planowaną cukrownię i osadę przyfabryczną nazwano „Czersk” od nazwy miejscowości [[Czersk]] w [[Gmina Góra Kalwaria\|gminie Góra Kalwaria]], dawnej siedziby książąt mazowieckich. Osada leżała na ziemiach wsi [[Jasieniec]], wówczas w okręgu czerskim.

	Wg aktu rejentalnego zakładana „Fabryka Cukru w Osadzie Czersk” miała początkowo produkować mączkę cukrową, zaś za zgodą 3/4 wspólników - rafinadę. Przewidywano też możliwość wzniesienia gorzelni, do czego nie doszło. Wielkość kapitału zakładowego i obrotowego ustanowiono na 250 000 rubli srebrem. Każdy ze wspólników zobowiązany został wpłacić do 15 maja 1868 w 10 równych ratach zadeklarowanej kwoty: Marceli Jackowski - 80 000 rubli (32%), Jakub Jackowski - 30 000 (12%), Antoni Domański - 30 000 (12%), Piotr Suski - 25 000 (10%), K. Chojnacki - 15 000 (6%), pozostali po 10 000 rubli (4%). Jako administratora spółki wybrano Marcelego Jackowskiego.		Wg aktu rejentalnego zakładana „Fabryka Cukru w Osadzie Czersk” miała początkowo produkować mączkę cukrową, zaś za zgodą 3/4 wspólników - rafinadę. Przewidywano też możliwość wzniesienia gorzelni, do czego nie doszło. Wielkość kapitału zakładowego i obrotowego ustanowiono na 250 000 rubli srebrem. Każdy ze wspólników zobowiązany został wpłacić do 15 maja 1868 w 10 równych ratach zadeklarowanej kwoty: Marceli Jackowski – 80 000 rubli (32%), Jakub Jackowski – 30 000 (12%), Antoni Domański – 30 000 (12%), Piotr Suski – 25 000 (10%), K. Chojnacki – 15 000 (6%), pozostali po 10 000 rubli (4%). Jako administratora spółki wybrano Marcelego Jackowskiego.

	Cukrownia „Czersk" powstała jako 140-ta na ziemiach polskich (pierwszą wybudowano w 1774 roku w Bydgoszczy). Zakupiła ona od Antoniego Domańskiego 30 mórg polskich (≈16,80 ha), 185 prętów (1 pręt = 4,5 m) ziemi pod przyszłą cukrownię. Dla potrzeb jej budowy w pobliżu folwarku [[Czachów]] uruchomiono cegielnię, którą kierował sprowadzony strycharz, Tomasz Teski (~~1839-1921~~). Oprócz budynku produkcyjnego, w ciągu niespełna 2 lat wzniesiono budynki gospodarcze, budynek administracyjny, 2 magazyny, 3 domy mieszkalne.		Cukrownia „Czersk" powstała jako 140-ta na ziemiach polskich (pierwszą wybudowano w 1774 roku w Bydgoszczy). Zakupiła ona od Antoniego Domańskiego 30 mórg polskich (≈16,80 ha), 185 prętów (1 pręt = 4,5 m) ziemi pod przyszłą cukrownię. Dla potrzeb jej budowy w pobliżu folwarku [[Czachów]] uruchomiono cegielnię, którą kierował sprowadzony strycharz, Tomasz Teski (1839–1921). Oprócz budynku produkcyjnego, w ciągu niespełna 2 lat wzniesiono budynki gospodarcze, budynek administracyjny, 2 magazyny, 3 domy mieszkalne.

	Wiosną 1868 roku akcjonariusze założyli plantacje buraków. które jesienią przerobiono na cukier. W pierwszym roku funkcjonowania fabryki pracowało 8 maszyn parowych o łącznej sile 113 koni mechanicznych.		Wiosną 1868 roku akcjonariusze założyli plantacje buraków. które jesienią przerobiono na cukier. W pierwszym roku funkcjonowania fabryki pracowało 8 maszyn parowych o łącznej sile 113 koni mechanicznych.
Linia 29:		Linia 29:

	=== Dołączenie Bersonów do grupy udziałowców ===		=== Dołączenie Bersonów do grupy udziałowców ===
	Uruchomienie cukrowni „Czersk" zagroziło procesowi produkcyjnemu sąsiedniej cukrowni. W odległości ok. 2 km od „Czerska” nad rzeczką [[Kraska\|Kraską]], od 1853 pracowała cukrownia [[Jan Berson\|Jana Bersona]] (~~1829-1913~~) w Meierhoffie ([[Wola Boglewska]]). W sezonie zatrudniała ponad 200 robotników. Właściciel cukrowni był synem [[Majer Bersohn\|Majera]] (~~1787-1873~~), właściciela [[Boglewice\|Boglewic]], bratem przemysłowca, handlowca i kupca, [[Mathias Bersohn\|Mathiasa]] (1824-1908), wychowankiem Instytutu Agronomicznego w Marymoncie, później prezesem Zarządu Towarzystwa Akcyjnego Cukrowni „Czersk" i „Michałów", sędzią handlowym i prezesem Komitetu Synagogi na Tłomackiem w Warszawie. Należały do niego w Grójeckiem: [[Boglewice]], [[Wola Boglewska]], [[Osiny]] oraz Leszno niedaleko Kampinosu.		Uruchomienie cukrowni „Czersk" zagroziło procesowi produkcyjnemu sąsiedniej cukrowni. W odległości ok. 2 km od „Czerska” nad rzeczką [[Kraska\|Kraską]], od 1853 pracowała cukrownia [[Jan Berson\|Jana Bersona]] (1829–1913) w Meierhoffie ([[Wola Boglewska]]). W sezonie zatrudniała ponad 200 robotników. Właściciel cukrowni był synem [[Majer Bersohn\|Majera]] (1787–1873), właściciela [[Boglewice\|Boglewic]], bratem przemysłowca, handlowca i kupca, [[Mathias Bersohn\|Mathiasa]] (1824-1908), wychowankiem Instytutu Agronomicznego w Marymoncie, później prezesem Zarządu Towarzystwa Akcyjnego Cukrowni „Czersk" i „Michałów", sędzią handlowym i prezesem Komitetu Synagogi na Tłomackiem w Warszawie. Należały do niego w Grójeckiem: [[Boglewice]], [[Wola Boglewska]], [[Osiny]] oraz Leszno niedaleko Kampinosu.

	Cukrownia „Czersk" pozbawiała cukrownię Bersona w Woli Boglewskiej czystej wody z rzeki [[Kraska]], do której wpuszczała ścieki poprodukcyjne. Wg „Kroniki Jasieńca" spisanej przez nieżyjącego [[Jan Wągrodzki\|Jana Wągrodzkiego]] (1908-1991), Berson w dwóch instytucjach (w Warszawie i Petersburgu) wysoko ubezpieczył cukrownię, a następnie spowodował skryte jej podpalenie (28 lutego 1869) i postanowił wejść do spółki Cukrownia „Czersk”.		Cukrownia „Czersk" pozbawiała cukrownię Bersona w Woli Boglewskiej czystej wody z rzeki [[Kraska]], do której wpuszczała ścieki poprodukcyjne. Wg „Kroniki Jasieńca" spisanej przez nieżyjącego [[Jan Wągrodzki\|Jana Wągrodzkiego]] (1908-1991), Berson w dwóch instytucjach (w Warszawie i Petersburgu) wysoko ubezpieczył cukrownię, a następnie spowodował skryte jej podpalenie (28 lutego 1869) i postanowił wejść do spółki Cukrownia „Czersk”.

	15 maja 1869 wspólnicy Cukrowni ~~„Czersk"~~ swoje prawo własności przelali na 3 osoby: Jakuba Jackowskiego, Wilhelma Rau i Stanisława Zawadzkiego (repertorium 625/44). Dawni członkowie spółki zostali „podwspólnikami“ z obowiązkami i ograniczeniami stosownymi do posiadanych udziałów. Taka struktura spółki miała usprawnić zarządzanie fabryką. Zostali oni upoważnieni do zawarcia umowy z trzema przedstawicielami byłej cukrowni „Meierhoff” Bersona. Zawarto ją 11 kwietnia 1870. Do Spółki Cukrowni „Czersk" przystąpiło 15 osób, w tym: Jan Berson, Leon Löwenstein z Warszawy, [[Michał Berson]] (1874-1944), syn Jana, właściciel dóbr Leszno.		15 maja 1869 wspólnicy Cukrowni „Czersk” swoje prawo własności przelali na 3 osoby: Jakuba Jackowskiego, Wilhelma Rau i Stanisława Zawadzkiego (repertorium 625/44). Dawni członkowie spółki zostali „podwspólnikami“ z obowiązkami i ograniczeniami stosownymi do posiadanych udziałów. Taka struktura spółki miała usprawnić zarządzanie fabryką. Zostali oni upoważnieni do zawarcia umowy z trzema przedstawicielami byłej cukrowni „Meierhoff” Bersona. Zawarto ją 11 kwietnia 1870. Do Spółki Cukrowni „Czersk" przystąpiło 15 osób, w tym: Jan Berson, Leon Löwenstein z Warszawy, [[Michał Berson]] (1874-1944), syn Jana, właściciel dóbr Leszno.

	Bersonowie wnieśli do niej poważny kapitał i otrzymali 50% udziału. Rzeczywistym właścicielem jej został Jan Berson. Pozostałe 50% posiadali: Marceli Jackowski, Wilhelm Rau i Stanisław Zawadzki - 19,5%, Piotr Suski - 5,5%, Antoni Domański - 4,5%, Jakub Jackowski - 4,5%, K. Chojnacki - 3%, Wł. Janczewski - 2,5%, A. Radoszewski - 2%, Emeryk Paprotki - 1,5%, Albin Radoszewski - 1%, Władysław Zalewski - 1%.		Bersonowie wnieśli do niej poważny kapitał i otrzymali 50% udziału. Rzeczywistym właścicielem jej został Jan Berson. Pozostałe 50% posiadali: Marceli Jackowski, Wilhelm Rau i Stanisław Zawadzki - 19,5%, Piotr Suski - 5,5%, Antoni Domański - 4,5%, Jakub Jackowski - 4,5%, K. Chojnacki - 3%, Wł. Janczewski - 2,5%, A. Radoszewski - 2%, Emeryk Paprotki - 1,5%, Albin Radoszewski - 1%, Władysław Zalewski - 1%.
Linia 51:		Linia 51:
	Podczas I wojny światowej cukrownia „Czersk", podobnie jak i inne w kraju, poniosła straty, nie tylko w urządzeniach, ale i w plantacjach, które zostały zachwaszczone. W sezonie 1913/1914 wyprodukowała 2926 ton cukru, a w 1919/1920 - 14 831 ton.		Podczas I wojny światowej cukrownia „Czersk", podobnie jak i inne w kraju, poniosła straty, nie tylko w urządzeniach, ale i w plantacjach, które zostały zachwaszczone. W sezonie 1913/1914 wyprodukowała 2926 ton cukru, a w 1919/1920 - 14 831 ton.

	Unowocześnienie procesu technologicznego wymagało inwestycji, a więc kapitału. Tylko w 1926 roku spółka zaciągnęła pożyczkę w firmie A. Rufler & Sons Ltd London na osadę Czersk - 1 500 000 zł, na majątek [[Pabierowice]] - 300 000 zł, na [[Łychów]] 200 000 zł. Nadto zadłużono się w British and Polish Trade, w Banku Śląskim, Banku Gospodarstwa. Światowy kryzys ekonomiczny dotknął mocno cukrownię. W sezonie 1928/1929 przerobiono 15 900 ton buraków. Obszar plantacji wynosił wówczas 1112 ha. W sezonie 1925/1926 w ciągu doby przerabiano 3600 kwintali buraków. W ostatnich latach istnienia cukrowni z tony surowca uzyskiwano 6,7 kg cukru, dla porównania w Guzowie - 6,5 kg, Chełmży - 6,8 kg; współcześnie z tony uzyskuje się ok. 140 kg cukru. Członkiem Komisji Rewizyjnej Spółki był wówczas Edward Berson.		Unowocześnienie procesu technologicznego wymagało inwestycji, a więc kapitału. Tylko w 1926 roku spółka zaciągnęła pożyczkę w firmie A. Rufler & Sons Ltd London na osadę Czersk - 1 500 000 zł, na majątek [[Pabierowice]] - 300 000 zł, na [[Łychów]] 200 000 zł. Nadto zadłużono się w British and Polish Trade, w Banku Śląskim, Banku Gospodarstwa. Światowy kryzys ekonomiczny dotknął mocno cukrownię. W sezonie 1928/1929 przerobiono 15 900 ton buraków. Obszar plantacji wynosił wówczas 1112 ha. W sezonie 1925/1926 w ciągu doby przerabiano 3600 kwintali buraków. W ostatnich latach istnienia cukrowni z tony surowca uzyskiwano 6,7 kg cukru, dla porównania w Guzowie - 6,5 kg, Chełmży - 6,8 kg; współcześnie z tony uzyskuje się ok. 140 kg cukru. Członkiem Komisji Rewizyjnej Spółki był wówczas [[Edward Berson]].

	Wg niepełnych danych dyrektorami fabryki byli: Ignacy Machnicki Koroczyński (do 1912), Dmochowski, Stanisław Waligórski (do 1929).		Wg niepełnych danych dyrektorami fabryki byli: Ignacy Machnicki Koroczyński (do 1912), Dmochowski, Stanisław Waligórski (do 1929).

	W 1929 cukrownia została zamknięta. Proces jej likwidacji rozpoczął się w 1927. Wówczas rozparcelowano majątek [[Łychów]], w 1928 - [[Czachów]] i [[Pabierowice]]. Służba folwarczna otrzymała po 6 ha ziemi, administracja po 15 ha; spłaty należało dokonać w ciągu 25 lat. Po zakończeniu sezonu magazyn i budynek produkcyjny rozebrano, cegłę sprzedano, jeden budynek kupiła parafia, dwa nabyła gmina na szkołę i posterunek policji, część maszyn sprzedano innym cukrowniom. Stare, wyeksploatowane maszyny przekazano na złom. Część budynków i 50 mórg ziemi zakupili [[Żydzi w Grójcu\|Żydzi z Grójca]], którzy wkrótce je sprzedali Ministerstwu Pracy i Opieki Społecznej, a to przekazało Ministerstwu Spraw Wojskowych, które umieściło w nich [[Junacki Hufiec Pracy]].		W 1929 cukrownia została zamknięta. Proces jej likwidacji rozpoczął się w 1927. Wówczas rozparcelowano majątek [[Łychów]], w 1928 - [[Czachów]] i [[Pabierowice]]. Służba folwarczna otrzymała po 6 ha ziemi, administracja po 15 ha; spłaty należało dokonać w ciągu 25 lat. Po zakończeniu sezonu magazyn i budynek produkcyjny rozebrano, cegłę sprzedano, jeden budynek kupiła parafia, dwa nabyła gmina na szkołę i posterunek policji, część maszyn sprzedano innym cukrowniom. Stare, wyeksploatowane maszyny przekazano na złom. Część budynków i 50 mórg ziemi zakupili [[Żydzi w Grójcu\|Żydzi z Grójca]], którzy wkrótce je sprzedali Ministerstwu Pracy i Opieki Społecznej, a to przekazało Ministerstwu Spraw Wojskowych, które umieściło w nich [[Junacki Hufiec Pracy w Jasieńcu\|Junacki Hufiec Pracy]].

	Przyczyną likwidacji cukrowni był kryzys gospodarczy w kraju, brak środków finansowych na modernizację. [[Edward Berson]] będąc właścicielem dwóch cukrowni: w Michałowie i w Jasieńcu, modernizował pierwszą.		Przyczyną likwidacji cukrowni był kryzys gospodarczy w kraju, brak środków finansowych na modernizację. [[Edward Berson]] będąc właścicielem dwóch cukrowni: w Michałowie i w Jasieńcu, modernizował pierwszą.

	Likwidacja cukrowni „Czersk" zubożyła mieszkańców [[Jasieńca]]. Pracę straciło nie tylko 80 robotników stałych, ale i wielokrotnie więcej sezonowych (ok. 300). Powiększyli oni grono bezrobotnych. W okolicznych wsiach zmniejszyła się hodowla oparta m.in. na wysłodkach, melasie i liściach buraczanych.		Likwidacja cukrowni „Czersk" zubożyła mieszkańców [[Jasieniec\|Jasieńca]]. Pracę straciło nie tylko 80 robotników stałych, ale i wielokrotnie więcej sezonowych (ok. 300). Powiększyli oni grono bezrobotnych. W okolicznych wsiach zmniejszyła się hodowla oparta m.in. na wysłodkach, melasie i liściach buraczanych.

	Cukrownia oprócz roli przemysłowo-produkcyjnej pełniła też funkcję oświatową i kulturalną. Od 1887 przy fabryce działała szkoła elementarna dla dzieci pracowników, Straż Ogniowa (od 1904), świetlica, chór, amatorski zespół teatralny, orkiestra; 15 października 1917 w setną rocznicę śmierci Tadeusza Kościuszki w pustym magazynie cukrowni wystawiono sztukę ''Naczelnik w sukmanie''.		Cukrownia oprócz roli przemysłowo-produkcyjnej pełniła też funkcję oświatową i kulturalną. Od 1887 przy fabryce działała szkoła elementarna dla dzieci pracowników, Straż Ogniowa (od 1904), świetlica, chór, amatorski zespół teatralny, orkiestra; 15 października 1917 w setną rocznicę śmierci Tadeusza Kościuszki w pustym magazynie cukrowni wystawiono sztukę ''Naczelnik w sukmanie''.