Cmentarz żydowski w Grójcu - Historia wersji

Admin o 18:57, 9 kwi 2024

2024-04-09T18:57:25Z

← poprzednia wersja		Wersja z 20:57, 9 kwi 2024
Linia 29:		Linia 29:
	Na cmentarzy znajdują się dwa Miejsca Pamięci Narodowej:		Na cmentarzy znajdują się dwa Miejsca Pamięci Narodowej:

	Bratnia mogiła ok. 80 Żydów grójeckich zamordowanych [[Zbiorowa egzekucja Żydów grójeckich w Dębówce pod Górą Kalwarią\|zbiorowej egzekucji w Dębówce koło Góry Kalwarii]] dokonanej 14 lipca 1943 r. ~~(tu dodać przypis~~ o "Chynowie~~" a raczej "Chinowie")~~. ~~Ekshumowane szczątki przewieziono~~ na ~~cmentarz po II wojnie światowej~~.		# Bratnia mogiła ok. 80 Żydów grójeckich zamordowanych [[Zbiorowa egzekucja Żydów grójeckich w Dębówce pod Górą Kalwarią\|zbiorowej egzekucji w Dębówce koło Góry Kalwarii]] dokonanej 14 lipca 1943 r. została wystawiona w 1949 roku, rok po przewiezieniu na cmentarz ekshumowanych szczątków ofiar. Mogiła zawiera błędny napis w języku polskim i żydowskim: „''Bratnia mogiła 200 Żydów grójeckich bestialsko zamordowanych przez zbirów hitlerowskich w lipcu 1943 roku w'' [sic] ''Chinowie pod Grójcem. Ekshumowani przez ocalałych Żydów grójeckich''". W literaturze naukowej dotąd przewija się błędna informacja o [[Chynów\|Chynowie]] jako miejscu stracenia Żydów grójeckich. Wraz z nią podawana jest zawyżona liczba 200 ofiar.
			# Pomnik pamięci zamordowanych Żydów w Grójcu i całym kraju. pomnik w kształcie granitowej macewy został ufundowany w 2002 r. przez mieszkającego w Izraelu grójeckiego Żyda Mosze Meira Kielmanzona. Umieszczono na niej inskrypcję w języku polskim i hebrajskim.

	Pomnik pamięci zamordowanych Żydów w Grójcu i całym kraju. pomnik w kształcie granitowej macewy został ufundowany w 2002 r. przez mieszkającego w Izraelu grójeckiego Żyda Mosze Meira Kielmanzona. Umieszczono na niej inskrypcję w języku polskim i hebrajskim.

	Napis w języku polskim brzmi: <blockquote>„O ziemio! Nie zakrywaj mej krwi i niech nic nie tłumi mego krzyku. I rzekł: Cóżeś uczynił? Głos krwi twego brata krzyczy do mnie z ziemi. Na pamięć zamordowanych mężów, niewiast i niemowląt gmin żydowskich w Grójcu i całym kraju. O Ty wstaniesz i zmiłujesz się nad Syjonem".</blockquote>Cmentarz jest jedną z niewielu pamiątek, jakie pozostały na terenie Grójca po ludności żydowskiej.
			Napis w języku polskim brzmi: <blockquote>„O ziemio! Nie zakrywaj mej krwi i niech nic nie tłumi mego krzyku. I rzekł: Cóżeś uczynił? Głos krwi twego brata krzyczy do mnie z ziemi. Na pamięć zamordowanych mężów, niewiast i niemowląt gmin żydowskich w Grójcu i całym kraju. O Ty wstaniesz i zmiłujesz się nad Syjonem".</blockquote>Cmentarz jest jedną z niewielu pamiątek, jakie pozostały na terenie [[Grójec\|Grójca]] po ludności żydowskiej.

	== Przypisy ==		== Przypisy ==

Admin o 18:16, 9 kwi 2024

2024-04-09T18:16:44Z

← poprzednia wersja		Wersja z 20:16, 9 kwi 2024
Linia 29:		Linia 29:
	Na cmentarzy znajdują się dwa Miejsca Pamięci Narodowej:		Na cmentarzy znajdują się dwa Miejsca Pamięci Narodowej:

	Bratnia mogiła ok. ~~200~~ Żydów grójeckich zamordowanych zbiorowej egzekucji w Dębówce koło Góry Kalwarii dokonanej 14 lipca 1943 r. (tu dodać przypis o "Chynowie" a raczej "Chinowie"). Ekshumowane szczątki przewieziono na cmentarz po II wojnie światowej.		Bratnia mogiła ok. 80 Żydów grójeckich zamordowanych [[Zbiorowa egzekucja Żydów grójeckich w Dębówce pod Górą Kalwarią\|zbiorowej egzekucji w Dębówce koło Góry Kalwarii]] dokonanej 14 lipca 1943 r. (tu dodać przypis o "Chynowie" a raczej "Chinowie"). Ekshumowane szczątki przewieziono na cmentarz po II wojnie światowej.

	Pomnik pamięci zamordowanych Żydów w Grójcu i całym kraju. pomnik w kształcie granitowej macewy został ufundowany w 2002 r. przez mieszkającego w Izraelu grójeckiego Żyda Mosze Meira Kielmanzona. Umieszczono na niej inskrypcję w języku polskim i hebrajskim.		Pomnik pamięci zamordowanych Żydów w Grójcu i całym kraju. pomnik w kształcie granitowej macewy został ufundowany w 2002 r. przez mieszkającego w Izraelu grójeckiego Żyda Mosze Meira Kielmanzona. Umieszczono na niej inskrypcję w języku polskim i hebrajskim.

Admin o 20:10, 23 lut 2024

2024-02-23T20:10:22Z

← poprzednia wersja		Wersja z 22:10, 23 lut 2024
Linia 40:		Linia 40:

	== Linki zewnętrzne ==		== Linki zewnętrzne ==

			[[Kategoria:Cmentarze]]

Admin o 22:52, 14 lis 2023

2023-11-14T22:52:51Z

← poprzednia wersja		Wersja z 00:52, 15 lis 2023
Linia 15:		Linia 15:
	W 1939 r. społeczność żydowska Grójca liczyła około 5200 osób. W czasie wojny naziści dokonali eksterminacji grójeckich Żydów. Pod koniec lutego 1941 r. mieszkający w Grójcu obywatele wyznania mojżeszowego zostali wywiezieni do getta w Warszawie. Większość z nich zginęła tam lub w obozie zagłady w Treblince.		W 1939 r. społeczność żydowska Grójca liczyła około 5200 osób. W czasie wojny naziści dokonali eksterminacji grójeckich Żydów. Pod koniec lutego 1941 r. mieszkający w Grójcu obywatele wyznania mojżeszowego zostali wywiezieni do getta w Warszawie. Większość z nich zginęła tam lub w obozie zagłady w Treblince.

	W czasie wojny cmentarz żydowski został zdewastowany. Niemcy wybrukowali macewami chodniki oraz drogę do pobliskiego Kobylina, gdzie siedzibę miał niemiecki starosta Werner Zimmermann.		W czasie wojny cmentarz żydowski został zdewastowany. Niemcy wybrukowali macewami chodniki oraz drogę do pobliskiego [[Kobylin\|Kobylina]], gdzie siedzibę miał niemiecki starosta [[Werner Zimmermann]].

	=== Po II wojnie światowej ===		=== Po II wojnie światowej ===

Admin o 09:59, 21 paź 2023

2023-10-21T09:59:55Z

← poprzednia wersja		Wersja z 11:59, 21 paź 2023
Linia 3:		Linia 3:
	== Historia ==		== Historia ==

	=== Założenie, funkcjonowanie~~''.''~~ ===		=== Założenie, funkcjonowanie ===
	Cmentarz żydowski w Grójcu został założony ~~pod koniec XVIII wieku~~, krótko po przybyciu pierwszych Żydów do Grójca.		Cmentarz żydowski w Grójcu został założony w 1794 roku, krótko po przybyciu pierwszych Żydów do Grójca. Zlokalizowano go na południowy zachód od centrum miasta, na wzgórzu. Było to zgodne z zasadami judaizmu, według których cmentarz jest miejscem świętym, a zarazem nieczystym. Powinien więc znajdować się poza miastem, być otoczony murem czy ogrodzeniem. Przy wejściu na cmentarz zwykle znajdowała się studnia, służąca do umycia rąk.

	● ''Więcej w osobnym artykule: [[Żydzi w Grójcu]].''		● ''Więcej w osobnym artykule: [[Żydzi w Grójcu]].''

			Do czasów współczesnych zachowało się niewiele fotografii przedstawiających cmentarz żydowski w Grójcu. Na ocalałych archiwalnych zdjęciach widać cmentarne wzgórze pełne macew. Te pionowe nagrobki swym wyglądem nawiązywały do bramy – symbolu przejścia z życia ziemskiego do egzystencji w innym świecie. Na niektórych macewach widoczne były wspaniałe płaskorzeźby i malowidła.

	=== Czasy Holocaustu ===		=== Czasy Holocaustu ===
			● ''Więcej w osobnym artykule: [[Grójec w czasie II wojny światowej]].''

			W 1939 r. społeczność żydowska Grójca liczyła około 5200 osób. W czasie wojny naziści dokonali eksterminacji grójeckich Żydów. Pod koniec lutego 1941 r. mieszkający w Grójcu obywatele wyznania mojżeszowego zostali wywiezieni do getta w Warszawie. Większość z nich zginęła tam lub w obozie zagłady w Treblince.

			W czasie wojny cmentarz żydowski został zdewastowany. Niemcy wybrukowali macewami chodniki oraz drogę do pobliskiego Kobylina, gdzie siedzibę miał niemiecki starosta Werner Zimmermann.

	=== Po II wojnie światowej ===		=== Po II wojnie światowej ===
			Dzieła zniszczenia dokończono po wojnie. Na terenie cmentarza była żwirownia, strzelnica, kryjówka wagarowiczów. W zimie dzieci zjeżdżały tam na sankach. Kirkut traktowany był jako skrót drogi z jednego cmentarza katolickiego na drugi. Nikt specjalnie nie troszczył się wówczas o zachowanie pamięci o żydowskiej społeczności, która przestała istnieć. Trudno pogodzić to z faktem, że w judaizmie obowiązuje zasada nienaruszalności grobów. Nie istnieje też pojęcie likwidacji cmentarza.

			Pod koniec lat 70. na grójeckim kirkucie można było zauważyć jeszcze pojedyncze macewy.

	=== Stan obecny ===		=== Stan obecny ===
Linia 19:		Linia 29:
	Na cmentarzy znajdują się dwa Miejsca Pamięci Narodowej:		Na cmentarzy znajdują się dwa Miejsca Pamięci Narodowej:

	* bratnia mogiła ok. 200 Żydów grójeckich zamordowanych w ~~lipcu~~ 1943 r. w Chynowie ~~pod Grójcem~~. Ekshumowane szczątki przewieziono na cmentarz po II wojnie światowej.		Bratnia mogiła ok. 200 Żydów grójeckich zamordowanych zbiorowej egzekucji w Dębówce koło Góry Kalwarii dokonanej 14 lipca 1943 r. (tu dodać przypis o "Chynowie" a raczej "Chinowie"). Ekshumowane szczątki przewieziono na cmentarz po II wojnie światowej.
	* pomnik pamięci zamordowanych Żydów w Grójcu i całym kraju.
			Pomnik pamięci zamordowanych Żydów w Grójcu i całym kraju. pomnik w kształcie granitowej macewy został ufundowany w 2002 r. przez mieszkającego w Izraelu grójeckiego Żyda Mosze Meira Kielmanzona. Umieszczono na niej inskrypcję w języku polskim i hebrajskim.

	Cmentarz jest jedną z niewielu pamiątek, jakie pozostały na terenie Grójca po ludności żydowskiej.		Napis w języku polskim brzmi: <blockquote>„O ziemio! Nie zakrywaj mej krwi i niech nic nie tłumi mego krzyku. I rzekł: Cóżeś uczynił? Głos krwi twego brata krzyczy do mnie z ziemi. Na pamięć zamordowanych mężów, niewiast i niemowląt gmin żydowskich w Grójcu i całym kraju. O Ty wstaniesz i zmiłujesz się nad Syjonem".</blockquote>Cmentarz jest jedną z niewielu pamiątek, jakie pozostały na terenie Grójca po ludności żydowskiej.

	== Przypisy ==		== Przypisy ==

Admin: Utworzono nową stronę "'''Cmentarz żydowski''' '''w Grójcu''' rozciąga się między ulicami Wilczogórską a Mogielnicką. Znajduje się w pobliżu „nowego” grójeckiego cmentarza. Ma powierzchnię 1,8 ha. == Historia == === Założenie, funkcjonowanie''.'' === Cmentarz żydowski w Grójcu został założony pod koniec XVIII wieku, krótko po przybyciu pierwszych Żydów do Grójca. ● ''Więcej w osobnym artykule: Żydzi w Grójcu.'' === Czasy Holocaustu ===…"

2023-10-21T09:48:33Z

Utworzono nową stronę "'''Cmentarz żydowski''' '''w Grójcu''' rozciąga się między ulicami Wilczogórską a Mogielnicką. Znajduje się w pobliżu „nowego” grójeckiego cmentarza. Ma powierzchnię 1,8 ha. == Historia == === Założenie, funkcjonowanie''.'' === Cmentarz żydowski w Grójcu został założony pod koniec XVIII wieku, krótko po przybyciu pierwszych Żydów do Grójca. ● ''Więcej w osobnym artykule: Żydzi w Grójcu.'' === Czasy Holocaustu ===…"

Nowa strona

'''Cmentarz żydowski''' '''w [[Grójec|Grójcu]]''' rozciąga się między ulicami Wilczogórską a Mogielnicką. Znajduje się w pobliżu „nowego” grójeckiego cmentarza. Ma powierzchnię 1,8 ha.

== Historia ==

=== Założenie, funkcjonowanie''.'' ===
Cmentarz żydowski w Grójcu został założony pod koniec XVIII wieku, krótko po przybyciu pierwszych Żydów do Grójca.

● ''Więcej w osobnym artykule: [[Żydzi w Grójcu]].''

=== Czasy Holocaustu ===

=== Po II wojnie światowej ===

=== Stan obecny ===
Teren cmentarza został uporządkowany i ogrodzony w 2003 roku staraniem Fundacji Rodziny Nissenbaumów.

Zachowały się jedynie szczątki macew w formie płyt pośród roślinności. Wskutek dewastacji z okresu II wojny światowej, nie zachował się żaden cały nagrobek.

Na cmentarzy znajdują się dwa Miejsca Pamięci Narodowej:

* bratnia mogiła ok. 200 Żydów grójeckich zamordowanych w lipcu 1943 r. w Chynowie pod Grójcem. Ekshumowane szczątki przewieziono na cmentarz po II wojnie światowej.
* pomnik pamięci zamordowanych Żydów w Grójcu i całym kraju.

Cmentarz jest jedną z niewielu pamiątek, jakie pozostały na terenie Grójca po ludności żydowskiej.

== Przypisy ==

== Bibliografia ==

== Linki zewnętrzne ==