Bersonowie - Historia wersji

Admin o 19:09, 19 lip 2024

2024-07-19T19:09:31Z

← poprzednia wersja		Wersja z 21:09, 19 lip 2024
Linia 2:		Linia 2:

	== Historia ==		== Historia ==
	Od około połowy XIX wieku właścicielem [[Boglewice\|Boglewic]], [[Osiny\|Osin]] i [[Wola Boglewska\|Woli Boglewskiej]] koło [[Grójec\|Grójca]] ([[gmina Jasieniec]]) oraz dóbr w Błońskiem był kupiec i przemysłowiec warszawski, członek dozoru żydowskich szkół elementarnych (1842), członek Rady Domu Schronienia Ubogich i Sierot, Majer Bershon (~~1787-1873~~), protoplasta rodu, który pod koniec XIX w. zasymilował się. Dobra Boglewice (w 1945 – 421 ha) nabył od Wincentego Ryxa (~~1800-1847~~). Miał dwóch synów: ~~Matiasa~~ (~~1824-1908~~) i Jana (~~1829-1913~~).		Od około połowy XIX wieku właścicielem [[Boglewice\|Boglewic]], [[Osiny\|Osin]] i [[Wola Boglewska\|Woli Boglewskiej]] koło [[Grójec\|Grójca]] ([[gmina Jasieniec]]) oraz dóbr w Błońskiem był kupiec i przemysłowiec warszawski, członek dozoru żydowskich szkół elementarnych (1842), członek Rady Domu Schronienia Ubogich i Sierot, [[Majer Bershon]] (1787–1873), protoplasta rodu, który pod koniec XIX w. zasymilował się. Dobra Boglewice (w 1945 – 421 ha) nabył od Wincentego Ryxa (1800–1847). Miał dwóch synów: [https://pl.wikipedia.org/wiki/Mathias_Bersohn Mathiasa] (1824–1908) i [https://pl.wikipedia.org/wiki/Jan_Berson Jana] (1829–1913).

	Mathias (~~1824-1908~~) był znanym warszawskim bankierem, przemysłowcem, handlowcem, kupcem, prezesem szpitala dziecięcego im. Bersonów i Baumanów przy ul. Śląskiej, członkiem zarządu Towarzystwa Dobroczynności i pięciu ochron dla dzieci żydowskich, kolekcjonerem, miłośnikiem historii, historii sztuki, archeologii, autorem takich prac jak np.: ''Modły starożytne Izraelitów'' („Biblioteka Warszawska“ 1865), ''Die alte Krakuer Synagoge in Anzeigen für Kunde der deutsche Vorzeit'' (1869), ''Dyplomatariusz dotyczący Żydów w dawnej Polsce na źródłach archiwalnych osnuty''. Położył też duże zasługi dla kultury polskiej. Jego żoną była Maria Loewy (~~1834-1902~~). Mieli cztery córki: Jadwigę (~~1853-1912~~) za poetą i historykiem Aleksandrem Krausharem (~~1842-1931~~), Hortensję (~~1856-1923~~), za wydawcą, poetą Franciszkiem Salezym Lewentalem (~~1839-1903~~), Wandę (~~1861-~~?) za bankierem Józefem Baumritterem (~~1857-1907~~), Zofię (~~1863-~~?) za bankierem Leopoldem Laudauem (~~1853-1889~~); pierwsze dwie przeszły na katolicyzm.		Mathias (1824–1908) był znanym warszawskim bankierem, przemysłowcem, handlowcem, kupcem, prezesem szpitala dziecięcego im. Bersonów i Baumanów przy ul. Śląskiej, członkiem zarządu Towarzystwa Dobroczynności i pięciu ochron dla dzieci żydowskich, kolekcjonerem, miłośnikiem historii, historii sztuki, archeologii, autorem takich prac jak np.: ''Modły starożytne Izraelitów'' („Biblioteka Warszawska“ 1865), ''Die alte Krakuer Synagoge in Anzeigen für Kunde der deutsche Vorzeit'' (1869), ''Dyplomatariusz dotyczący Żydów w dawnej Polsce na źródłach archiwalnych osnuty''. Położył też duże zasługi dla kultury polskiej. Jego żoną była Maria Loewy (1834–1902). Mieli cztery córki: Jadwigę (1853–1912) za poetą i historykiem Aleksandrem Krausharem (1842–1931), Hortensję (1856–1923), za wydawcą, poetą Franciszkiem Salezym Lewentalem (1839–1903), Wandę (1861–?) za bankierem Józefem Baumritterem (1857–1907), Zofię (1863–?) za bankierem Leopoldem Laudauem (1853–1889); pierwsze dwie przeszły na katolicyzm.

	Majętność Boglewice przeszła na drugiego syna Majera – [~~[Jan Berson\|~~Jana Bersona]], ziemianina, absolwenta Instytutu Agronomicznego w Marymoncie, sędziego handlowego (1876), prezesa Zarządu Towarzystwa Akcyjnego [[Cukrownia „Czersk”\|Cukrowni „Czersk”]] i „Michałów”, prezesa Komitetu Synagogi na Tłomackiem w Warszawie. W 1897 jako członek gmin stowarzyszonych w Warszawie wysunął myśl założenia niższej szkoły rolniczej dla młodzieży żydowskiej w [[Częstoniew\|Częstoniewie]] ([[Żydowska Szkoła Rolnicza w Częstoniewie]]). Ponadto należały do niego dobra: Leszno niedaleko Kampinosu i folwark [[Osiny]] w majątku [[Boglewice]]. W 1853 wybudował w [[Wola Boglewska\|Woli Boglewskiej]] cukrownię zatrudniającą w sezonie ponad 200 robotników. Kilka lat później stał się faktycznym właścicielem [[Cukrownia „Czersk”\|Cukrowni „Czersk”]]. W 1887 od Fryderyka Brzezińskiego nabył dobra [[Boglewice]] i wybudował neorenesansowy, murowany pałac. Miał sześcioro dzieci: Halinę (ur. 1861), Julię (ur. 1863) za Maurycym Rosenstockiem-Rostockim, Alfreda Zygmunta (~~1865-1875~~), Bronisława (~~1866-1867~~), [[Edward Berson\|Edwarda]] i Michała.		Majętność Boglewice przeszła na drugiego syna Majera – [https://pl.wikipedia.org/wiki/Jan_Berson Jana Bersona], ziemianina, absolwenta Instytutu Agronomicznego w Marymoncie, sędziego handlowego (1876), prezesa Zarządu Towarzystwa Akcyjnego [[Cukrownia „Czersk”\|Cukrowni „Czersk”]] i „Michałów”, prezesa Komitetu Synagogi na Tłomackiem w Warszawie. W 1897 jako członek gmin stowarzyszonych w Warszawie wysunął myśl założenia niższej szkoły rolniczej dla młodzieży żydowskiej w [[Częstoniew\|Częstoniewie]] ([[Żydowska Szkoła Rolnicza w Częstoniewie]]). Ponadto należały do niego dobra: Leszno niedaleko Kampinosu i folwark [[Osiny]] w majątku [[Boglewice]]. W 1853 wybudował w [[Wola Boglewska\|Woli Boglewskiej]] cukrownię zatrudniającą w sezonie ponad 200 robotników. Kilka lat później stał się faktycznym właścicielem [[Cukrownia „Czersk”\|Cukrowni „Czersk”]]. W 1887 od Fryderyka Brzezińskiego nabył dobra [[Boglewice]] i wybudował neorenesansowy, murowany pałac. Miał sześcioro dzieci: Halinę (ur. 1861), Julię (ur. 1863) za Maurycym Rosenstockiem-Rostockim, Alfreda Zygmunta (1865–1875), Bronisława (1866–1867), [[Edward Berson\|Edwarda]] i Michała.

	Michał Berson (~~1874-1944~~), adwokat, hodowca koni, właściciel Leszna i słynnej stajni wyścigowej – poślubił Jadwigę Wawelberg (~~1878-1943~~), córkę Hipolita (~~1843-1901~~) razem przyjęli religię katolicką. Od 1901 był wicekuratorem [[Żydowska Szkoła Rolnicza w Częstoniewie\|Żydowskiej Szkoły Rolniczej w Częstoniewie]]. Podpisywał się Berson.		Michał Berson (1874–1944), adwokat, hodowca koni, właściciel Leszna i słynnej stajni wyścigowej – poślubił Jadwigę Wawelberg (1878–1943), córkę Hipolita (1843–1901) razem przyjęli religię katolicką. Od 1901 był wicekuratorem [[Żydowska Szkoła Rolnicza w Częstoniewie\|Żydowskiej Szkoły Rolniczej w Częstoniewie]]. Podpisywał się Berson.

	Brat Michała, [[Edward Berson]] (~~1868-1938~~) otrzymał w spadku [[Boglewice]] i [[Osiny]]. Ożenił się z urodziwą, światową, bogatą [[Justyna Bersonowa\|Justyną z Waltuchów]] (~~1872-1948~~), którą Jarosław Iwaszkiewicz malowniczo przedstawił w ''Podróżach do Polski''. Po śmierci męża z konieczności prowadzeniem majątku Boglewice zajęła się żona (od 1938). W 1930 Justyna Bersonowa na cmentarzu grzebalnym w Boglewicach, wg projektu Jana Antoniego Biernackiego, wybudowała okazałe, w kształcie piramidy, z wewnętrzną kaplicą, modernistyczne mauzoleum z piaskowca. Nad wejściem położono napis: „GRÓB RODZINY EDWARDOSTWA BERSONÓW”. Pochowano w nim zwłoki m.in. Edwarda Bersona. Powojenne napisy informują:		Brat Michała, [[Edward Berson]] (1868–1938) otrzymał w spadku [[Boglewice]] i [[Osiny]]. Ożenił się z urodziwą, światową, bogatą [[Justyna Bersonowa\|Justyną z Waltuchów]] (1872–1948), którą Jarosław Iwaszkiewicz malowniczo przedstawił w ''Podróżach do Polski''. Po śmierci męża z konieczności prowadzeniem majątku Boglewice zajęła się żona (od 1938). W 1930 Justyna Bersonowa na cmentarzu grzebalnym w Boglewicach, wg projektu Jana Antoniego Biernackiego, wybudowała okazałe, w kształcie piramidy, z wewnętrzną kaplicą, modernistyczne mauzoleum z piaskowca. Nad wejściem położono napis: „GRÓB RODZINY EDWARDOSTWA BERSONÓW”. Pochowano w nim zwłoki m.in. Edwarda Bersona. Powojenne napisy informują:

	* „ŚP. MICHAŁ // BERSON // WŁAŚCICIEL DÓBR LESZNO // UR. 26 II 1874 // ZGINĄŁ OD BOMBY NIEMIECKIEJ // W DN. 24 IX 1944”;		* „ŚP. MICHAŁ // BERSON // WŁAŚCICIEL DÓBR LESZNO // UR. 26 II 1874 // ZGINĄŁ OD BOMBY NIEMIECKIEJ // W DN. 24 IX 1944”;
Linia 26:		Linia 26:

	== Bibliografia ==		== Bibliografia ==

			* [[Zdzisław Szeląg]], ''Bershonowie'', [w:] ''Słownik wiedzy o Grójeckiem – zeszyt siódmy'', Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, 1998, s. 2–6 – na podstawie źródeł:
			* Archiwum Państwowe miasta stołecznego Warszawy - Oddział Góra Kalwaria: „Powiatowy Urząd Ziemski w Grójcu. Protokoły, meldunki i korespondencje dotyczące przejmowania wielkich posiadłości ziemskich i dzieł sztuki na rzecz Skarbu Państwa oraz podania byłych właścicieli ziemskich o przedłużenie terminu opuszczenia majątku 1945-1946”, sygn. 12, k. 11;
			* ''Szkoła rolnicza niższa w Częstoniewie'' w: ''Z dziejów gminy starozakonnych w Warszawie'', t. 1: ''Szkolnictwo'' (Warszawa) 1907 (reprint 1983), s. 253-267;
			* ''Jan Berson'', „Świat” 1913, nr 40, s. 26;
			* ''Współcześni polscy działacze polityczni. Mała encyklopedia'' pod red. Bolesława Jankowskiego i Zygmunta Lewartowicza, Łódź-Warszawa 1919, s. 10-11;
			* Zuzanna Rabska, ''Mathias Bershon'', Polski Słownik Biograficzny, t. 1: 1935, s. 469;
			* Kazimierz Reychman, ''Szkice genealogiczne'', Warszawa 1936, s. 21-24;
			* Stefan Krzywoszewski, ''Długie życie. Wspomnienia'', Warszawa 1949, t. 2, s. 313-315;
			* Tadeusz Mieses, ''Z rodu żydowskiego. Zasłużone rodziny polskie krwi niegdyś żydowskiej'', Warszawa 1991, s. 45-46, 131, 162-165;
			* Waldemar Baraniewski, Tadeusz S. Jaroszewski, ''Boglewice piękna pani B.'', „Spotkania z zabytkami” 1992, nr 7, s. 12-15;
			* Waldemar Baraniewski, Tadeusz S. Jaroszewski, ''Po pałacach i dworach Mazowsza. Przewodnik'', Warszawa 1995, poz. 11;
			* [[Henryk Świderski]], ''Armia Krajowa w Obwodzie Grójec - „Głuszec”'', Warszawa 1993, s. 60, 153, 171, 218;
			* Zdzisław Morawski, ''Gdzie ten dom, gdzie ten świat'', Warszawa 1994, s. 78-79.

	[[Kategoria:Rodziny]]		[[Kategoria:Rodziny]]

Admin o 20:41, 23 mar 2024

2024-03-23T20:41:17Z

← poprzednia wersja		Wersja z 22:41, 23 mar 2024
Linia 26:		Linia 26:

	== Bibliografia ==		== Bibliografia ==
	[[
	[[Kategoria:Rodziny]]		[[Kategoria:Rodziny]]

Admin: Utworzono nową stronę "'''Bersonowie''' ('''Bershonowie''') – rodzina kupców, bankierów, przemysłowców pochodzenia żydowskiego, działająca głównie w Warszawie, ale także w Grójeckiem. == Historia == Od około połowy XIX wieku właścicielem Boglewic, Osin i Woli Boglewskiej koło Grójca (gmina Jasieniec) oraz dóbr w Błońskiem był kupiec i przemysłowiec warszawski, członek dozoru żydowskich szkół elementa…"

2024-03-23T20:39:55Z

Utworzono nową stronę "'''Bersonowie''' ('''Bershonowie''') – rodzina kupców, bankierów, przemysłowców pochodzenia żydowskiego, działająca głównie w Warszawie, ale także w Grójeckiem. == Historia == Od około połowy XIX wieku właścicielem Boglewic, Osin i Woli Boglewskiej koło Grójca (gmina Jasieniec) oraz dóbr w Błońskiem był kupiec i przemysłowiec warszawski, członek dozoru żydowskich szkół elementa…"

Nowa strona

'''Bersonowie''' ('''Bershonowie''') – rodzina kupców, bankierów, przemysłowców pochodzenia żydowskiego, działająca głównie w Warszawie, ale także w Grójeckiem.

== Historia ==
Od około połowy XIX wieku właścicielem [[Boglewice|Boglewic]], [[Osiny|Osin]] i [[Wola Boglewska|Woli Boglewskiej]] koło [[Grójec|Grójca]] ([[gmina Jasieniec]]) oraz dóbr w Błońskiem był kupiec i przemysłowiec warszawski, członek dozoru żydowskich szkół elementarnych (1842), członek Rady Domu Schronienia Ubogich i Sierot, Majer Bershon (1787-1873), protoplasta rodu, który pod koniec XIX w. zasymilował się. Dobra Boglewice (w 1945 – 421 ha) nabył od Wincentego Ryxa (1800-1847). Miał dwóch synów: Matiasa (1824-1908) i Jana (1829-1913).

Mathias (1824-1908) był znanym warszawskim bankierem, przemysłowcem, handlowcem, kupcem, prezesem szpitala dziecięcego im. Bersonów i Baumanów przy ul. Śląskiej, członkiem zarządu Towarzystwa Dobroczynności i pięciu ochron dla dzieci żydowskich, kolekcjonerem, miłośnikiem historii, historii sztuki, archeologii, autorem takich prac jak np.: ''Modły starożytne Izraelitów'' („Biblioteka Warszawska“ 1865), ''Die alte Krakuer Synagoge in Anzeigen für Kunde der deutsche Vorzeit'' (1869), ''Dyplomatariusz dotyczący Żydów w dawnej Polsce na źródłach archiwalnych osnuty''. Położył też duże zasługi dla kultury polskiej. Jego żoną była Maria Loewy (1834-1902). Mieli cztery córki: Jadwigę (1853-1912) za poetą i historykiem Aleksandrem Krausharem (1842-1931), Hortensję (1856-1923), za wydawcą, poetą Franciszkiem Salezym Lewentalem (1839-1903), Wandę (1861-?) za bankierem Józefem Baumritterem (1857-1907), Zofię (1863-?) za bankierem Leopoldem Laudauem (1853-1889); pierwsze dwie przeszły na katolicyzm.

Majętność Boglewice przeszła na drugiego syna Majera – [[Jan Berson|Jana Bersona]], ziemianina, absolwenta Instytutu Agronomicznego w Marymoncie, sędziego handlowego (1876), prezesa Zarządu Towarzystwa Akcyjnego [[Cukrownia „Czersk”|Cukrowni „Czersk”]] i „Michałów”, prezesa Komitetu Synagogi na Tłomackiem w Warszawie. W 1897 jako członek gmin stowarzyszonych w Warszawie wysunął myśl założenia niższej szkoły rolniczej dla młodzieży żydowskiej w [[Częstoniew|Częstoniewie]] ([[Żydowska Szkoła Rolnicza w Częstoniewie]]). Ponadto należały do niego dobra: Leszno niedaleko Kampinosu i folwark [[Osiny]] w majątku [[Boglewice]]. W 1853 wybudował w [[Wola Boglewska|Woli Boglewskiej]] cukrownię zatrudniającą w sezonie ponad 200 robotników. Kilka lat później stał się faktycznym właścicielem [[Cukrownia „Czersk”|Cukrowni „Czersk”]]. W 1887 od Fryderyka Brzezińskiego nabył dobra [[Boglewice]] i wybudował neorenesansowy, murowany pałac. Miał sześcioro dzieci: Halinę (ur. 1861), Julię (ur. 1863) za Maurycym Rosenstockiem-Rostockim, Alfreda Zygmunta (1865-1875), Bronisława (1866-1867), [[Edward Berson|Edwarda]] i Michała.

Michał Berson (1874-1944), adwokat, hodowca koni, właściciel Leszna i słynnej stajni wyścigowej – poślubił Jadwigę Wawelberg (1878-1943), córkę Hipolita (1843-1901) razem przyjęli religię katolicką. Od 1901 był wicekuratorem [[Żydowska Szkoła Rolnicza w Częstoniewie|Żydowskiej Szkoły Rolniczej w Częstoniewie]]. Podpisywał się Berson.

Brat Michała, [[Edward Berson]] (1868-1938) otrzymał w spadku [[Boglewice]] i [[Osiny]]. Ożenił się z urodziwą, światową, bogatą [[Justyna Bersonowa|Justyną z Waltuchów]] (1872-1948), którą Jarosław Iwaszkiewicz malowniczo przedstawił w ''Podróżach do Polski''. Po śmierci męża z konieczności prowadzeniem majątku Boglewice zajęła się żona (od 1938). W 1930 Justyna Bersonowa na cmentarzu grzebalnym w Boglewicach, wg projektu Jana Antoniego Biernackiego, wybudowała okazałe, w kształcie piramidy, z wewnętrzną kaplicą, modernistyczne mauzoleum z piaskowca. Nad wejściem położono napis: „GRÓB RODZINY EDWARDOSTWA BERSONÓW”. Pochowano w nim zwłoki m.in. Edwarda Bersona. Powojenne napisy informują:

* „ŚP. MICHAŁ // BERSON // WŁAŚCICIEL DÓBR LESZNO // UR. 26 II 1874 // ZGINĄŁ OD BOMBY NIEMIECKIEJ // W DN. 24 IX 1944”;
* „JADWIGA // Z WAWELBERGÓW // BERSON // UR. 20 VII 1878 R. // ZAMORDOWANA PRZEZ NIEMCÓW DN. 26 III 1943 R.”.
* „JUSTYNA Z WALTUCHÓW // EDWARDOWA BERSON // URODZONA W ODESSIE // 28 IX 1872 // ŻYŁA LAT 76 // ZM. 21 SIERPNIA 1948”.

Ponadto w mauzoleum znajdują się trzy inskrypcje w języku francuskim: „PARDONNEZ – MOI! OLGA DININE NÉE WALTUCH DÉCÉDÉE LE 17 NOVEMBRE 1919; AGATHE WALTUCH // NÉE KALINOWSKA // NÉE À WINNICA LE 1 JANVIER 1850 // DÉCÉDÉE LE 22 JANVIER 1939 // À VARSOVIE” oraz pełne ekspresji poświęcone siostrzeńcowi, Aleksisowi René.

W 1945 [[Boglewice]] zostały przejęte przez ówczesną władzę Rzeczypospolitej na cele reformy rolnej. „''W dniu 6 lutego 1945 roku komisja w składzie: ob. Szumpur Stefan, przewodniczący Komitetu Folwarcznego maj''[ątku] ''Boglewice, ob. Kalankiewicz Tadeusz, kierownik gospodarczy, ob. Konstanty Traczewski, przedstawiciel Urzędu Ziemskiego w Grójcu i Pełnomocnika Rządu do Spraw Reformy Rolnej, ob. Justyny Bersonowej, b. właścicielki majątku Boglewice i Marii Grossmanowej, kasjerki Komisji Folwarcznej przeliczyła ilość książek wchodzących w skład biblioteki, która wynosi 1272 (szafa A – 764 i szafa B – 508), ponadto znaczna ilość druków i czasopism. Książki złożono w dwóch szafach i opieczętowano komisyjnie. Całość biblioteki przekazano pod nadzór ob. Marii Grossmanowej, która została odpowiedzialna za jej całość. Boglewice, dnia 6 lutego 1945 r.''”

Obecnie (stan na rok 2007) część ziemi i zabudowań użytkowana jest przez Rolniczą Spółdzielnię Produkcyjną „Przyszłość” (biura i mieszkania pracowników).

== Przypisy ==
<references />

== Bibliografia ==
[[
[[Kategoria:Rodziny]]