Bereziacy - Historia wersji

Admin o 21:00, 12 sty 2025

2025-01-12T21:00:32Z

Admin: Utworzono nową stronę "'''Bereziacy''' – osoby uznane przez administrację ogólną za zagrażające bezpieczeństwu i porządkowi publicznemu, skazane na mocy decyzji administracyjnej, bez sądu, na czasowe trzymiesięczne odosobnienie w obozie położonym w pobliżu miasta Bereza Kartuska, w województwie poleskim, powiat Prużana (dziś Białoruś). Założony został przez rząd Leona Kozłowskiego (1892–1944), po zabójstwie (15 czerwca 1934) ministra spraw wewnętrznych, Bronis…"

2025-01-12T20:48:09Z

Utworzono nową stronę "'''Bereziacy''' – osoby uznane przez administrację ogólną za zagrażające bezpieczeństwu i porządkowi publicznemu, skazane na mocy decyzji administracyjnej, bez sądu, na czasowe trzymiesięczne odosobnienie w obozie położonym w pobliżu miasta Bereza Kartuska, w województwie poleskim, powiat Prużana (dziś Białoruś). Założony został przez rząd Leona Kozłowskiego (1892–1944), po zabójstwie (15 czerwca 1934) ministra spraw wewnętrznych, Bronis…"

Nowa strona

'''Bereziacy''' – osoby uznane przez administrację ogólną za zagrażające bezpieczeństwu i porządkowi publicznemu, skazane na mocy decyzji administracyjnej, bez sądu, na czasowe trzymiesięczne odosobnienie w obozie położonym w pobliżu miasta Bereza Kartuska, w województwie poleskim, powiat Prużana (dziś Białoruś). Założony został przez rząd Leona Kozłowskiego (1892–1944), po zabójstwie (15 czerwca 1934) ministra spraw wewnętrznych, Bronisława Pierackiego (1895–1934), na mocy „Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 17 czerwca 1934 w sprawie osób zagrażających bezpieczeństwu, spokojowi i porządkowi publicznemu"<ref>''Dziennik Urzędowy RP'' 1934, nr 50, poz. 473.</ref>. Decyzję o skazaniu na trzymiesięczne „odosobnienie" z możliwością nieograniczonego przedłużenia czasu pozbawienia wolności, wydawał sędzia śledczy na wiążący go wniosek władz administracyjnych (np. starosty).

Obóz zorganizowany był w budynkach dawnych carskich koszar, które (na wzór pierwszych hitlerowskich obozów koncentracyjnych) przygotowano odpowiednio do tego celu. Warunki przebywania w nim były wyjątkowo ciężkie: wobec więźniów stosowano różnego rodzaju tortury fizyczne i psychiczne, „zdarzały się wypadki okaleczeń i śmierci". Ponurą sławę sadystów zyskali m.in.: Wacław Biernacki-Kostek (1887–1957), wojewoda poleski, organizator obozu i drugi z kolei komendant, Józef Kurhański-Kamala (1884–1941), były zastępca komendanta policji we Lwowie. Szczegółowy rejestr tortur i znęcania się sporządzili: Piotr Siekanowicz, Ireneusz Polit i Wojciech Śleszyński (zob. bibliografia).

W Berezie więziono działaczy lewicowych organizacji i komunistów; przedstawicieli legalnych stronnictw opozycyjnych (Stronnictwa Ludowego, Stronnictwa Narodowego), Obozu Narodowo-Radykalnego oraz ruchów narodowych Ukraińców i Białorusinów, przestępców kryminalnych i gospodarczych. Utworzenie obozu spotkało się z potępieniem opozycyjnych partii oraz szerokiej opinii publicznej.

Jak dotąd pełna lista Grójecczan więzionych w Berezie Kartuskiej nie została sporządzona. Ze wstępnych, niepełnych ustaleń wiadomo, że z ówczesnego [[Powiat grójecki|powiatu grójeckiego]] w obozie bez sądu znalazły się następujące osoby:

* [[Edmund Jędrzejewski]] (1911–1938), działacz robotniczy z [[Grójec|Grójca]], członek Komunistycznego Związku Młodzieży Polskiej, a potem sekretarz Komitetu Dzielnicowego [[Komunistyczna Partia Polski|Komunistycznej Partii Polski]], w Berezie od 3 grudnia 1937 do 27 stycznia 1938. Po zwolnieniu z obozu zmarł na gruźlicę 28 września 1938;
* Lejzor Rojtkop (Rajnkopf) z Grójca, sekretarz Komitetu Dzielnicowego Komunistycznego Związku Młodzieży Polskiej, w obozie od 26 marca 1938.

W sierpniu 1938 z Grójeckiego do obozu wysłano czterech mężczyzn określonych jako „element gospodarczo szkodliwy". Do tej kategorii więźniów zaliczano: winnych spekulacji, nadużyć finansowych, lichwiarzy, złodziei, kryminalistów, przemytników, fałszerzy pieniędzy. Z [[Powiat grójecki|powiatu grójeckiego]] w Berezie znaleźli się: Bursztyn Mordko i Michał Łach z [[Grójec|Grójca]], Małecki vel Tomasz Zaręba i Feliks Trojanowski z [[Tarczyn|Tarczyna]].

Obóz istniał do września 1939 r.

== Przypisy ==
<references />

== Bibliografia ==

* Zofia Romanowska, ''Bereziacy'', [w:] ''Słownik wiedzy o Grójeckiem – zeszyt trzynasty'', Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, 2005, s. 1-2 – na podstawie źródeł:
* ''Bereziacy''. Red. Leon Pasternak, Warszawa 1965, poz. 212 (s. 477), poz. 432 (s. 487);
* Piotr Siekanowicz, ''Obóz odosobnienia w Berezie Kartuskiej 1934–1939''. Wyd. krajowe, Warszawa 1991, poz. 15 (s. 84);
* Władysław Góralski, ''Obóz w Berezie'', „Trybuna" 1998, nr 137: 13-14 kwietnia, (dodatek „Aneks"), s. 1; nr 143: 20-21 czerwca, („Aneks"), s. 4-5;
* Eugeniusz Polit, ''Miejsce odosobnienia w Berezie Kartuskiej w latach 1934–1939'', Toruń 2003, s. 254, 268, 280, 282-283;
* Wojciech Śleszyński, ''Obóz odosobnienia w Berezie Kartuskiej'', Białystok 2003.

← poprzednia wersja		Wersja z 23:00, 12 sty 2025
Linia 1:		Linia 1:
	'''Bereziacy''' – osoby uznane przez administrację ogólną za zagrażające bezpieczeństwu i porządkowi publicznemu, skazane na mocy decyzji administracyjnej, bez sądu, na czasowe trzymiesięczne odosobnienie w obozie położonym w pobliżu miasta Bereza Kartuska, w województwie poleskim, powiat Prużana (dziś Białoruś). Założony został przez rząd Leona Kozłowskiego (1892–1944), po zabójstwie (15 czerwca 1934) ministra spraw wewnętrznych, Bronisława Pierackiego (1895–1934), na mocy „Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 17 czerwca 1934 w sprawie osób zagrażających bezpieczeństwu, spokojowi i porządkowi ~~publicznemu"~~<ref>''Dziennik Urzędowy RP'' 1934, nr 50, poz. 473.</ref>. Decyzję o skazaniu na trzymiesięczne ~~„odosobnienie"~~ z możliwością nieograniczonego przedłużenia czasu pozbawienia wolności, wydawał sędzia śledczy na wiążący go wniosek władz administracyjnych (np. starosty).		'''Bereziacy''' – osoby uznane przez administrację ogólną za zagrażające bezpieczeństwu i porządkowi publicznemu, skazane na mocy decyzji administracyjnej, bez sądu, na czasowe trzymiesięczne odosobnienie w obozie położonym w pobliżu miasta Bereza Kartuska, w województwie poleskim, powiat Prużana (dziś Białoruś). Założony został przez rząd Leona Kozłowskiego (1892–1944), po zabójstwie (15 czerwca 1934) ministra spraw wewnętrznych, Bronisława Pierackiego (1895–1934), na mocy „Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 17 czerwca 1934 w sprawie osób zagrażających bezpieczeństwu, spokojowi i porządkowi publicznemu”<ref>''Dziennik Urzędowy RP'' 1934, nr 50, poz. 473.</ref>. Decyzję o skazaniu na trzymiesięczne „odosobnienie” z możliwością nieograniczonego przedłużenia czasu pozbawienia wolności, wydawał sędzia śledczy na wiążący go wniosek władz administracyjnych (np. starosty).

	Obóz zorganizowany był w budynkach dawnych carskich koszar, które (na wzór pierwszych hitlerowskich obozów koncentracyjnych) przygotowano odpowiednio do tego celu. Warunki przebywania w nim były wyjątkowo ciężkie: wobec więźniów stosowano różnego rodzaju tortury fizyczne i psychiczne, „zdarzały się wypadki okaleczeń i ~~śmierci"~~. Ponurą sławę sadystów zyskali m.in.: Wacław Biernacki-Kostek (1887–1957), wojewoda poleski, organizator obozu i drugi z kolei komendant, Józef Kurhański-Kamala (1884–1941), były zastępca komendanta policji we Lwowie. Szczegółowy rejestr tortur i znęcania się sporządzili: Piotr Siekanowicz, Ireneusz Polit i Wojciech Śleszyński (zob. bibliografia).		Obóz zorganizowany był w budynkach dawnych carskich koszar, które (na wzór pierwszych hitlerowskich obozów koncentracyjnych) przygotowano odpowiednio do tego celu. Warunki przebywania w nim były wyjątkowo ciężkie: wobec więźniów stosowano różnego rodzaju tortury fizyczne i psychiczne, „zdarzały się wypadki okaleczeń i śmierci”. Ponurą sławę sadystów zyskali m.in.: Wacław Biernacki-Kostek (1887–1957), wojewoda poleski, organizator obozu i drugi z kolei komendant, Józef Kurhański-Kamala (1884–1941), były zastępca komendanta policji we Lwowie. Szczegółowy rejestr tortur i znęcania się sporządzili: Piotr Siekanowicz, Ireneusz Polit i Wojciech Śleszyński (zob. bibliografia).

	W Berezie więziono działaczy lewicowych organizacji i komunistów; przedstawicieli legalnych stronnictw opozycyjnych (Stronnictwa Ludowego, Stronnictwa Narodowego), Obozu Narodowo-Radykalnego oraz ruchów narodowych Ukraińców i Białorusinów, przestępców kryminalnych i gospodarczych. Utworzenie obozu spotkało się z potępieniem opozycyjnych partii oraz szerokiej opinii publicznej.		W Berezie więziono działaczy lewicowych organizacji i komunistów; przedstawicieli legalnych stronnictw opozycyjnych (Stronnictwa Ludowego, Stronnictwa Narodowego), Obozu Narodowo-Radykalnego oraz ruchów narodowych Ukraińców i Białorusinów, przestępców kryminalnych i gospodarczych. Utworzenie obozu spotkało się z potępieniem opozycyjnych partii oraz szerokiej opinii publicznej.
Linia 10:		Linia 10:
	* Lejzor Rojtkop (Rajnkopf) z Grójca, sekretarz Komitetu Dzielnicowego Komunistycznego Związku Młodzieży Polskiej, w obozie od 26 marca 1938.		* Lejzor Rojtkop (Rajnkopf) z Grójca, sekretarz Komitetu Dzielnicowego Komunistycznego Związku Młodzieży Polskiej, w obozie od 26 marca 1938.

	W sierpniu 1938 z Grójeckiego do obozu wysłano czterech mężczyzn określonych jako „element gospodarczo ~~szkodliwy"~~. Do tej kategorii więźniów zaliczano: winnych spekulacji, nadużyć finansowych, lichwiarzy, złodziei, kryminalistów, przemytników, fałszerzy pieniędzy. Z [[Powiat grójecki\|powiatu grójeckiego]] w Berezie znaleźli się: Bursztyn Mordko i Michał Łach z [[Grójec\|Grójca]], Małecki vel Tomasz Zaręba i Feliks Trojanowski z [[Tarczyn\|Tarczyna]].		W sierpniu 1938 z Grójeckiego do obozu wysłano czterech mężczyzn określonych jako „element gospodarczo szkodliwy”. Do tej kategorii więźniów zaliczano: winnych spekulacji, nadużyć finansowych, lichwiarzy, złodziei, kryminalistów, przemytników, fałszerzy pieniędzy. Z [[Powiat grójecki\|powiatu grójeckiego]] w Berezie znaleźli się: Bursztyn Mordko i Michał Łach z [[Grójec\|Grójca]], Małecki vel Tomasz Zaręba i Feliks Trojanowski z [[Tarczyn\|Tarczyna]].

	Obóz istniał do września 1939 r.		Obóz istniał do września 1939 r.
Linia 22:		Linia 22:
	* ''Bereziacy''. Red. Leon Pasternak, Warszawa 1965, poz. 212 (s. 477), poz. 432 (s. 487);		* ''Bereziacy''. Red. Leon Pasternak, Warszawa 1965, poz. 212 (s. 477), poz. 432 (s. 487);
	* Piotr Siekanowicz, ''Obóz odosobnienia w Berezie Kartuskiej 1934–1939''. Wyd. krajowe, Warszawa 1991, poz. 15 (s. 84);		* Piotr Siekanowicz, ''Obóz odosobnienia w Berezie Kartuskiej 1934–1939''. Wyd. krajowe, Warszawa 1991, poz. 15 (s. 84);
	* Władysław Góralski, ''Obóz w Berezie'', ~~„Trybuna"~~ 1998, nr 137: 13-14 kwietnia, (dodatek ~~„Aneks"~~), s. 1; nr 143: 20-21 czerwca, (~~„Aneks"~~), s. 4-5;		* Władysław Góralski, ''Obóz w Berezie'', „Trybuna” 1998, nr 137: 13-14 kwietnia, (dodatek „Aneks”), s. 1; nr 143: 20-21 czerwca, („Aneks”), s. 4-5;
	* Eugeniusz Polit, ''Miejsce odosobnienia w Berezie Kartuskiej w latach 1934–1939'', Toruń 2003, s. 254, 268, 280, 282-283;		* Eugeniusz Polit, ''Miejsce odosobnienia w Berezie Kartuskiej w latach 1934–1939'', Toruń 2003, s. 254, 268, 280, 282-283;
	* Wojciech Śleszyński, ''Obóz odosobnienia w Berezie Kartuskiej'', Białystok 2003.		* Wojciech Śleszyński, ''Obóz odosobnienia w Berezie Kartuskiej'', Białystok 2003.