Tekst źródłowy strony Sprawiedliwy wśród Narodów Świata

'''Sprawiedliwy wśród Narodów Świata''' (hebr. ‏חֲסִיד אֻמּוֹת הָעוֹלָם‎, Chasid Umot ha-Olam) – medal i tytuł honorowy ustanowiony przez jerozolimski Instytut Pamięci i Martyrologii - Yad Vashem (hebr. miejsce i imię), przyznawany tym nie-Żydom, którzy z pobudek humanitarnych, z narażeniem życia ratowali Żydów w okresie zagłady (Holocaustu). Instytut powołany został na mocy uchwały Knesetu (parlamentu) Izraela z 19 sierpnia 1953 r. Celem tej placówki jest utrwalenie pamięci o milionach Żydów, którzy zginęli w latach II wojny światowej, w czasach holocaustu oraz tych sprawiedliwych nie-Żydów, którzy ratowali życie Żydów. Upamiętnieniem czynów Sprawiedliwych zajmuje się specjalny wydział Yad Vashem, a ściślej komisja złożona z działaczy społecznych pod przewodnictwem sędziego Sądu Najwyższego Izraela. Jej zadaniem jest badanie uwierzytelnionych relacji i innych dokumentów. Po ustanowieniu medalu Żydowski Instytut Historyczny w Warszawie przekazał Yad Vashem zebraną dokumentację dotyczącą udzielenia [[Pomoc Żydom|pomocy Żydom]] przez Polaków. Tytuł „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata” uprawniał (do czerwca 1990) wyróżnionych nim do zasadzenia na Wzgórzach Pamięci (Har Hazikaron) w Jerozolimie (obok krypty z prochami męczenników z hitlerowskich obozów zagłady), drzewka oliwnego, obok którego umieszcza się imię i nazwisko uhonorowanego, nazwę kraju, z którego pochodzi. Pierwsze drzewka w tzw. Alei Sprawiedliwych zasadzono w maju 1962 r. Od czerwca 1990 r. już się ich nie sadzi, natomiast na murze Yad Vashem umieszcza się nazwiska Sprawiedliwych, z podaniem nazwy kraju, z którego pochodzą. 

25 marca 1985 Kneset uchwalił poprawkę dającą możliwość nadawania „Sprawiedliwym” honorowego obywatelstwa państwa Izrael. Na dyplomie i medalu umieszcza się nazwisko i imię oraz sentencję z Talmudu „Kto ratuje jedno życie - ratuje cały świat”. W Polsce Sejm przyznał „Sprawiedliwym” prawa kombatanckie.

Odznaczenie otrzymało 28 217 osób (stan na styczeń 2022), w tym 7232 Polaków. Ilu wyróżniono z [[Powiat grójecki|powiatu grójeckiego]], na razie nie udało się ustalić. Według wstępnych danych [[Pomoc Żydom|pomocy Żydom]] udzielało kilkadziesiąt osób. Medalem i tytułem „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata" uhonorowani zostali m.in.: Władysława, Jan, Hanna, Zbigniew i Stefania Barańscy z Grójca, Klementyna i [[Eugeniusz Gardziński|Eugeniusz]] Gardzińscy z [[Borowe (gmina Mogielnica)|Borowego]] ([[gmina Mogielnica]]), Kamila i Wacław Kołaczowie z [[Goszczyn|Goszczyna]], Helena, Edward i Marianna Konarzewscy z [[Góra Kalwaria|Góry Kalwarii]], Kazimiera Rybowicz (Augustowska) z [[Lewiczyn|Lewiczyna]], Anna Sadowska z Gór ([[gmina Promna]]), Serafina i Marian Skawińscy z [[Wilków Pierwszy|Wilkowa]] ([[gmina Błędów]]).

== Bibliografia ==