Tekst źródłowy strony Miejsko-Gminna Biblioteka Publiczna w Grójcu

'''Miejsko-Gminna Biblioteka Publiczna w Grójcu''' - biblioteka publiczna w [[Grójec|Grójcu]] mieszcząca się w budynku przy ul. Niepodległości 20.

== Historia ==

=== Przed II wojną światową ===
Pierwszą wzmiankę o istnieniu Biblioteki w Grójcu znajdujemy w protokołach Rady Nadzorczej Towarzystwa Zaliczkowo-Wkładowego w Grójcu w roku 1906. Na wniosek tejże Rady przeznaczono poważną sumę w rublach na wyposażenie Biblioteki prowadzonej przez Koło Polskiej Macierzy Szkolnej. Należy przypuszczać, że Biblioteka powstała wcześniej jako rezultat szeroko zakrojonej działalności oświatowej wspomnianej Polskiej Macierzy Szkolnej powołanej do życia w roku 1905. Biblioteka zajmowała wówczas jednoizbowy lokal, w którym znajdowały się dwa regały ze skromnym księgozbiorem i stolik do dyspozycji bibliotekarki.

Długi czas, bo do wybuchu II wojny światowej siedzibą Biblioteki był niewielki pokój w Domu Ludowym (dziś [[Grójecki Ośrodek Kultury]]), przy ulicy zwanej dziś ulicą Józefa Piłsudskiego.

Według zachowanej dokumentacji stan księgozbioru w 1926 r. wynosił 450 woluminów. Roczny przyrost mieścił się w granicach kilkudziesięciu tomów. W roku 1939 Biblioteka posiadała 2930 woluminów. Brak dokumentacji nie pozwala określić liczby czytelników.

Wybuch wojny zahamował rozwój Biblioteki. Przeniesiona do innego, znacznie gorszego lokalu przy ul. Zatylnej – wegetowała. Kierowniczką w tym czasie była Cecylia Łukowska, a drugą zatrudnioną osobą – Irena Radecka.

=== Czasy PRL ===
Lata powojenne przyniosły ożywienie działalności bibliotek w całym wyzwolonym kraju. W 1946 roku wprowadzono w życie ważny dokument państwowy ''Dekret o bibliotekach i opiece nad zbiorami bibliotecznymi'', który unormował stan prawny bibliotek. W tymże roku została zorganizowana w Grójcu Powiatowa Biblioteka Publiczna. Początkowo korzystała z lokalu Inspektoratu Oświaty, a następnie została usytuowana przy [[Rynek w Grójcu|Placu Wolności]]. Organizacją sieci bibliotecznej w powiecie zajął się Ignacy Grzywacz, ówczesny inspektor szkolny, który przez pewien czas pełnił obowiązki kierownika Biblioteki Publicznej. Powiatowa Biblioteka miała szeroki zakres działalności. Dokonywała rozdziału książek z centralnego zakupu pomiędzy biblioteki miejskie w Grójcu, [[Góra Kalwaria|Górze Kalwarii]], [[Mogielnica|Mogielnicy]] i [[Warka|Warce]], a więc w miastach znajdujących się wówczas w granicach powiatu grójeckiego oraz zaopatrywała w książki biblioteki gminne, które znajdowały się w następujących miejscowościach: [[Belsk Duży|Belsk]], [[Błędów]], [[Borowe (gmina Mogielnica)|Borowe]], [[Czersk]], [[Drwalew]], [[Goszczyn]], [[Jasieniec]], Jazgarzew, Kąty, [[Kobylin]], Konary, [[Lesznowola]], [[Lipie]], [[Nowa Wieś]], Promna, [[Tarczyn]], Wągrodno, [[Wrociszew]], Zalesie Dolne. Obok bibliotek gminnych organizowano punkty biblioteczne, które również otrzymywały zestawy książek z Biblioteki Powiatowej. Kierownicy punktów otrzymywali wynagrodzenie w formie nagród za dobrą działalność w wysokości 90 zł kwartalnie.

Miejska Biblioteka w Grójcu posiadała własny budżet, własną wypożyczalnię, niezależną od Powiatowej, przy ul. Kościelnej 8. Czynna była 4 dni w tygodniu 3 godz. dziennie. W 1950 roku miała 413 czytelników. Pobierano od nich kaucję w wysokości 6 złotych. Prenumerowano 16 czasopism, w tym radzieckich 15. W 1951 roku korzystało z Miejskiej Biblioteki w Grójcu 531 czytelników. Wypożyczyli oni 14 088 tomów. Budżet mieścił się w granicach 9 000 zł. Z tego wydatkowano 8 136 zł. Kierowniczka Janina Radecka otrzymywała 400 zł. miesięcznie, a bibliotekarka Władysława Zalewska – 200 zł.

Powiatowa Biblioteka prowadziła również wypożyczalnię. W 1950 roku miała 1073 czytelników z miasta i powiatu, a w następnym roku 1330. Wypożyczono w tym czasie 7411 tomów z posiadanych w magazynie 11880 woluminów. Budżet wynosił 58 800 zł. Powiatowa Biblioteka zatrudniała w tym czasie pięciu pracowników etatowych, na płace których przeznaczono 19 913 zł. Oto oni: Jan Tarnowski, Janina Gajda, Irena Orzechowska, Barbara Wojtczak oraz Jadwiga Szymańska /woźna/. W 1950 roku odszedł Jan Tarnowski, a trzecim z kolei kierownikiem został Wacław Pawlak z zawodu nauczyciel. W następnych latach Biblioteką kierowali: Lucyna Lerchowa, Maria Wardas, Danuta Chrzanowska, Jerzy Balcerak, Włodzimierz Majewski, Tadeusz Pakulski. Obowiązki kierownika pełniła również Janina Gajda, pracująca w Bibliotece od 1950 roku posiadająca duże doświadczenie oraz staranne przygotowanie fachowe.

W drugim półroczu 1952 roku została zlikwidowana wypożyczalnia w Powiatowej Bibliotece. Wypożyczenia odbywały się poprzez punkty biblioteczne, których w tym czasie było 62. Wypożyczono w nich w ciągu roku 8245 tomów. W 1954 roku punkty wymieniły 10 366 woluminów. Miejska Biblioteka w Grójcu posiadała również swoje punkty. Na terenie miasta, przy różnych instytucjach znajdowało się 9 punktów.

W 1954 roku nastąpiło połączenie Biblioteki Miejskiej z Powiatową pod nazwą; Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna w Grójcu.

Biblioteka brała udział w różnych konkursach i akcjach organizowanych przez Wojewódzką Bibliotekę Publiczną w Warszawie, prowadziła szkolenie kierowników bibliotek gminnych i punktów bibliotecznych. W roku 1965 w konkursie pt. Złoty Kłos dla Twórcy – Srebrny dla Czytelników Biblioteka zajęła pierwsze miejsce w skali krajowej i otrzymała tytułem nagrody samochód marki ”Nysa”.

Od 1 lutego 1968 roku kierownictwo Biblioteki objął Aleksander Król, który ukończył na Uniwersytecie Warszawskim studia specjalistyczne - bibliotekoznawstwo. Zastępcą dyrektora była Janina Gajda, pracująca na tym stanowisku od 1 września 1950 roku. Jednocześnie pełniła funkcję kierownika działu instrukcyjno-metodycznego. A oto pozostali pracownicy: Aleksandra Skwarek, kierownik działu gromadzenia i opracowania zbiorów pracująca od 1973 r., Barbara Przybylska pracująca od 1974 r. w dziale gromadzenia i opracowania zbiorów i Alicja Sztyk pracująca od 1977 r. jako instruktor.

W wypożyczalni były zatrudnione: Teresa Brzezińska od 1978 roku, Joanna Oręziak od 1976 r. i Bogumiła Sujecka od 1980 r. (od października 1980 r. jako instruktor). W Bibliotece Dziecięcej pracowała Grażyna Konecka.

W związku z nowym podziałem administracyjnym i likwidacją powiatu w 1975 roku Biblioteka znalazła się w województwie radomskim bez [[Tarczyn|Tarczyna]] i filii w Grzędach, natomiast Bibliotekę w Nowym Mieście z filiami w Bielinach, Woli Pobiedzińskiej i Żdżarach z dawnego powiatu rawskiego powierzono opiece Grójca.

W 1975 roku Biblioteka w Grójcu, w wyniku nadbudowy nad kinem ”Odra” uzyskała pomieszczenia o łącznej powierzchni 220 m². Przeznaczono je na wypożyczalnię dla dorosłych, magazyn i pomieszczenia biurowe. Uprzedni lokal, o powierzchni 56 m², został zamieniony na wypożyczalnię dla dzieci.

Decyzją Wojewody Radomskiego Nr 15/75 z dnia 1 sierpnia 1975 r. przekształcono powiatowe i miejskie biblioteki w Oddziały Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Radomiu, które pełniły funkcje dawnej Biblioteki Powiatowej. Nadal rozdzielały środki finansowe, przydzielane przez województwo, do bibliotek gminnych.

Rok 1976 to Rok Bibliotek i Czytelnictwa – ''XXX rocznica Dekretu o bibliotekach i opiece nad zbiorami'' – Biblioteka zorganizowała zjazd bibliotekarzy i działaczy bibliotek w maju wydając własny znak biblioteczny - Exlibris. Zaprojektował go dyrektor Biblioteki Aleksander Król.

Trzyletnia działalność w nowych strukturach nasunęła nowe rozwiązania organizacyjne.

31 grudnia 1977 r. Wojewoda Radomski wydał Zarządzenie Nr 55/77 w sprawie przekształcenia Oddziałów Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Radomiu w miejsko-gminne biblioteki publiczne.

Biblioteka w Grójcu jako Miejsko-Gminna pełniła funkcję ponadgminnego ośrodka upowszechniania czytelnictwa, organizacji gromadzenia zakupu i opracowania księgozbioru, instruktażu, informacji oraz szkolenia. Natomiast gospodarka finansowa przeszła do gmin i środki na działalność bibliotek były przekazywane przez Wydział Kultury w Radomiu do poszczególnych gmin.

Struktura organizacyjna zarówno biblioteki powiatowej, oddziału, miejsko-gminnej była podobna. Placówką kierował dyrektor mgr Aleksander Król (od 1968 r.). Merytoryczną opiekę nad bibliotekami sprawował trzyosobowy zespół instruktorów. Utworzony został jedyny w województwie dział gromadzenia i opracowania zbiorów. Pracownicy tego działu prowadzili zakup nowych książek oraz klasyfikowali je i katalogowali. Prowadzili także katalog centralny całego rejonu.

W skład rejonu grójeckiego weszły 4 miasta-gminy i 6 gmin:

* [[Gmina Belsk Duży|Belsk Duży]],
* [[Gmina Błędów|Błędów]],
* [[Gmina Chynów|Chynów]],
* [[Gmina Goszczyn|Goszczyn]],
* [[Gmina Jasieniec|Jasieniec]],
* [[Gmina Mogielnica|Mogielnica]],
* [[Gmina Nowe Miasto nad Pilicą|Nowe Miasto nad Pilicą]],
* [[Gmina Pniewy|Pniewy]],
* [[Gmina Warka|Warka]],
* [[Gmina Grójec|Grójec]].

Sieć biblioteczna rejonu grójeckiego obejmowała 28 bibliotek:

* 4 Miejsko-Gminne Biblioteki Publiczne (Grójec, Mogielnica, Nowe Miasto, Warka)
* 6 Gminnych Bibliotek Publicznych (Belsk, Błędów, Goszczyn, Chynów, Jasieniec, Pniewy)
* 2 filie dla dzieci (Grójec, Warka)
* 16 filii zlokalizowanych na terenach poszczególnych gmin.

Sieć stałych placówek bibliotecznych uzupełniały punkty biblioteczne. W 1978 roku było ich 148. Na terenie objętym naszą działalnością znajdowało się 388 wsi tworzących organizacyjnie 353 sołectwa (dane GUS, 31.12.1978 r.). Punkty biblioteczne w ujęciu statystycznym obejmowały ponad 42% sołectw. W punktach bibliotecznych skupiona była blisko połowa wszystkich czytelników zarejestrowanych w bibliotekach (43,6%).

W 1978 r. zatrudnionych było 38 pracowników, z tego 23 na wsi.

Księgozbiór liczył 190 614 woluminów. Ogółem liczba książek na 100 mieszkańców na terenie objętym naszym zasięgiem wynosiła 204,5. Na 1 czytelnika średnio przypadało 10,5 vol.

Miejsko-Gminna Biblioteka Publiczna w Grójcu prowadziła centralny zakup do 16 placówek. Biblioteki w Mogielnicy, Nowym Mieście, Warce kupowały książki do swych bibliotek, co odpowiadało sieci księgarń.

Systematycznie prowadzony był katalog centralny książek obejmujący wszystkie biblioteki.

W 1982 r. po dużych perypetiach związanych z dotacją finansową, sprzętem, księgozbiorem uruchomiono z dn. 15 października, mimo małej ilości książek (1474 egz.), filię w miejscowości [[Michrów]] w [[Gmina Pniewy|gm. Pniewy]].

Systematycznie zmniejszała się natomiast liczba punktów bibliotecznych: 1978-148, 1982-111, 1983-98.

W 1984 r. utworzono filię biblioteczną w [[Sielec|Sielcu]] gm. [[Gmina Goszczyn|Goszczyn]] w lokalu o powierzchni 20 m², z księgozbiorem 1415 vol.

W gminie Nowe Miasto nad Pilicą powstała placówka w [[Domaniewice|Domaniewicach]] (1986 r.) i wydzielono Bibliotekę dla Dzieci (1987).

Obok upowszechniania czytelnictwa prowadzono różne formy działalności kulturalnej.

W 1980 r. ogłoszono I ogólnopolski konkurs poetycki ”Jabłoń 80”, który jest kontynuowany obecnie pn. ”O Laur Jabłoni”. Cieszy się on niesłabnącym zainteresowaniem.

W 1980 r. rozpoczął działalność Klub Miłośników Literatury i Sztuki. Spotkanie inaugurujące odbyło się 20 listopada przy okazji spotkania z poetą kieleckim, red. miesięcznika ”Przemiany” – Stanisławem Nyczajem.

Do Klubu należeli miłośnicy pióra. Z ich inspiracji został wydany tomik poetycki ”Pokłosie IV Konkursów ”O Laur Jabłoni” Grójec 1980-83” oraz tomik poezji Tadeusza Pakulskiego ”Rumak słomiany”.

Dzięki staraniom dyrektora Aleksandra Króla 25 listopada 1986 r. nastąpiło uroczyste otwarcie Czytelni przy Miejsko-Gminnej Bibliotece Publicznej w Grójcu. Wśród zaproszonych gości znaleźli się przedstawiciele Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Radomiu, Urzędu Miasta i Gminy w Grójcu, laureaci VII Ogólnopolskiego Konkursu Poetyckiego ”O Laur Jabłoni ’86”, redaktor naczelny M.A.W. J. Koperski-Leszin oraz znany poeta Z. Jeżyna.

Działalność Czytelni nie ograniczała się do udostępniania książek i czasopism na miejscu. Prowadzono szerszą działalność kulturalną, tj. spotkania ze znanymi ludźmi. Gościli tu: prof. dr Roman Taborski, doc. dr hab. Janusz Maciejewski, doc. dr Alina Kowalczykowa, ksiądz Jerzy Czarnota, cykl spotkań z psychologiem, promocja artystów malarzy z Grójca: Zbigniew Bolesławski, Roman Maciuszczak, Adela Kościuk, Mieczysław Rychter.

Funkcję ośrodka ponadgminnego pełniła Miejsko-Gminna Biblioteka Publiczna do 1991 r.

=== Działalność w ramach CKR (1990-2006) ===
3 września 1990 r. Rada Miejska w Grójcu podjęła uchwałę w sprawie utworzenia Centrum Kultury Regionalnej. Biblioteka Publiczna weszła w skład nowo powstałego ośrodka.

17 czerwca 1991 r. Rada Miejska w Grójcu uchwaliła statut Centrum Kultury Regionalnej. Biblioteka będąca w strukturach CKR miała prowadzić działalność związaną z upowszechnianiem książki i czytelnictwa oraz dokumentacji regionalnej na terenie miasta i gminy Grójec.

26 czerwca 1991 r. Zarząd Miasta i Gminy Grójec zatwierdził strukturę organizacyjną CKR, powołując na stanowisko dyrektora mgr Jacka Adamskiego.

Struktura Biblioteki przedstawiała się wówczas następująco:

# Dział gromadzenia i koordynacji
# Działy upowszechniania – Wypożyczalnia dla dorosłych i Czytelnia
# Filia dla Dzieci
# Filia w [[Bikówek|Bikówku]] (zawieszona od lipca 1997 r.)
# Filia w [[Gościeńczyce|Gościeńczycach]] (zawieszona w 1991 r., zlikwidowana w 2000 r.). Filia dla Dzieci została przeniesiona w 2000 r. z lokalu przy Placu Wolności 4 do budynku CKR (pomieszczenie dzisiejszej Galerii). Od 2005 r. mieści się w lokalu zajmowanym wspólnie z Wypożyczalnią dla dorosłych.

Biblioteka nie koncentrowała się tylko na gromadzeniu i udostępnianiu zbiorów. Prowadziła także prace popularyzujące książkę.

W Bibliotece dla Dzieci służyły temu:

* spotkania z autorami książek i redaktorami czasopism,
* konkursy plastyczne, recytatorskie,
* konkursy z różnych dziedzin wiedzy,
* teatrzyk dziecięcy,
* spotkania z psychologiem,
* wycieczki z cyklu ”Poznajemy miasto i okolice”,
* Klub Miłośnika Poezji,
* wspólne zabawy np. ”Andrzejki”, ”Choinka”.

Przy Wypożyczalni dla dorosłych działało Koło Przyjaciół Biblioteki. Osoby należące do Koła pomagały w pozyskiwaniu darów książkowych oraz książek przetrzymywanych przez Czytelników.

Czytelnia oprócz udostępniania prezencyjnego książek i czasopism, gromadzenia regionaliów prowadziła działalność informacyjną, edukacyjną, animatorską poprzez:

* promocję miasta i regionu,

* cykl spotkań regionalnych dla uczniów szkół podstawowych,
* organizację konkursu wiedzy o mieście i regionie „Grójbój” (przeprowadzono w latach 1993-2006 – 14 edycji). W konkursie brali udział uczniowie z całego powiatu grójeckiego,
* współorganizowanie sesji naukowych m.in. poświęconej wielkiemu polskiemu antropologowi [[Jan Czekanowski|Janowi Czekanowskiemu]] czy „Dziejom południowego Mazowsza” (wraz z Mazowieckim Towarzystwem Kultury).
* poszerzanie zainteresowań dzieci i młodzieży: - konkursy z różnych dziedzin wiedzy (np. Turniej Wiedzy o Józefie Piłsudskim między [[Liceum Ogólnokształcące im. Piotra Skargi w Grójcu|Liceum Ogólnokształcącym]] i [[Zespół Szkół im. Armii Krajowej Obwodu Głuszec-Grójec w Grójcu|Liceum Ekonomicznym]] w Grójcu), - konkursy recytatorskie np. „Moja Ojczyzna”,
* organizację języków obcych. Czytelnia organizowała naukę języka angielskiego na terenie powiatu grójeckiego. Prowadzono kilkanaście grup językowych na terenie gmin: Grójec, Belsk, Błędów, Chynów, Pniewy, Goszczyn.

Czytelnia corocznie organizuje ogólnopolski konkurs poetycki „O Laur Jabłoni” skierowany do autorów nieprofesjonalnych, przed debiutem książkowym.

Biblioteka Publiczna CKR podejmowała również inne inicjatywy aktywizujące nasze środowisko:

* Klub „Pod Piórem” zainicjowany 31 marca 1993 r. miał na celu integrację środowiska literackiego.
* Klub Myśli „Polska i Świat”. Tematem spotkań były aktualne międzynarodowe problemy polityczne, gospodarcze i społeczne.
* Warsztaty dziennikarskie dla młodzieży. Prowadzącym był Jerzy Marek Nowakowski – znany dziennikarz prasowy (”Wprost”) ,radiowy-dyrektor programu V Radia, telewizyjny-redaktor programu „Racja stanu”. Efektem tych działań była gazetka „Bez nazwy”.
* Spotkania z ciekawymi ludźmi, m.in.: prof. Jacek Trznadel, Maria Nurowska, Joanna Chmielewska, prof. Maria Szyszkowska, Ryszard Kapuściński, Hanna Krall, Anna Świderkówna, Kira Gałczyńska, Joanna Ochojska, Jarosław Kaczyński, Marek Kotański, Marian Krzaklewski, Agnieszka Osiecka, Władysław Komar, prof. Michał Kulesza, prof. Wojciech Roszkowski, prof. Jadwiga Staniszkis, prof. Wiesław Chrzanowski.

Podejmowane przez Bibliotekę Publiczną CKR działania zaowocowały systematycznym wzrostem liczby czytelników i wypożyczeń np. Czytelnicy – 1992 r. – 3324, 2002 r.- 4881, wypożyczenia – 1992 r. – 39048 wol., 2002 r. – 43559 wol.

W okresie tym w Bibliotece Publicznej CKR pracowały: Bogumiła Krawczak – kierownik d/s bibliotek (do 2004r.). W Wypożyczalni dla dorosłych: Barbara Przybylska, Maria Lubowiecka, Bogusława Gąsienica-Gronikowska, Krystyna Kruszewska, Ewa Stężycka (w l.1991-1992 w Czytelni), w Czytelni – Mirosława Krawczak, w Filii dla Dzieci: Teresa Bednarska, Jolanta Nowakowska, Jolanta Małecka, w Filii w Bikówku: Maria Nowak, Jolanta Małecka.

11 grudnia 2006 r. decyzją Rady Miejskiej – Uchwała Nr III/14/06 – Centrum Kultury Regionalnej zostało podzielone na [[Grójecki Ośrodek Kultury]] oraz Miejsko-Gminną Bibliotekę Publiczną.

Dyrektorem Miejsko-Gminnej Biblioteki Publicznej została mgr Kinga Majewska.

== Przypisy ==

== Bibliografia ==

== Linki zewnętrzne ==