1806
edycji
Publiczna Szkoła Podstawowa im. Kawalerów Orderu Uśmiechu w Budziszynku: Różnice pomiędzy wersjami
Publiczna Szkoła Podstawowa im. Kawalerów Orderu Uśmiechu w Budziszynku (tekst źródłowy)
Wersja z 22:58, 23 kwi 2024
, 23 kwi 2024brak opisu edycji
Nie podano opisu zmian |
Nie podano opisu zmian |
||
| Linia 2: | Linia 2: | ||
== Historia == | == Historia == | ||
Wieś [[Budziszynek]] położona jest przy drodze z [[Chynowa]] do [[Warki]]: dawniej zwana była Budziszynem Małym, w odróżnieniu od pobliskiego [[Budziszyn Wielki|Budziszyna Wielkiego]]. Wchodziła ona w skład rozległego majątku [[Drwalew]]. Do 1916 roku nie posiadała szkoły. Po 1864 przy rozdziale gruntów pańszczyźnianych wyodrębniono 110 prętów kwadratowych (nieco ponad 475 m²) ziemi pod przyszłą szkołę publiczną. Fundusz na jej postawienie gromadzono z sum corocznie przeznaczanych na ten cel przez władze carskie. Mimo iż rósł on i przekroczył koszt budowy, to jednak nie wznoszono jej. Ok. 1914 roku zgromadzono 6700 rubli. Ponieważ kwota ta znacznie przewyższała koszt wystawienia jednej szkoły, podzielono ją między inne wsie: [[Budziszynek]], [[Drwalew]], [[Watraszew]] (po 2000 rubli każda) oraz [[Żyrów]] (700 rubli). Teraz do rozpoczęcia budowy potrzebny był zasiłek rządowy w tej samej wysokości, jakim dysponowała już dana wieś. | Wieś [[Budziszynek]] położona jest przy drodze z [[Chynowa]] do [[Warka|Warki]]: dawniej zwana była Budziszynem Małym, w odróżnieniu od pobliskiego [[Budziszyn Wielki|Budziszyna Wielkiego]]. Wchodziła ona w skład rozległego majątku [[Drwalew]]. Do 1916 roku nie posiadała szkoły. Po 1864 przy rozdziale gruntów pańszczyźnianych wyodrębniono 110 prętów kwadratowych (nieco ponad 475 m²) ziemi pod przyszłą szkołę publiczną. Fundusz na jej postawienie gromadzono z sum corocznie przeznaczanych na ten cel przez władze carskie. Mimo iż rósł on i przekroczył koszt budowy, to jednak nie wznoszono jej. Ok. 1914 roku zgromadzono 6700 rubli. Ponieważ kwota ta znacznie przewyższała koszt wystawienia jednej szkoły, podzielono ją między inne wsie: [[Budziszynek]], [[Drwalew]], [[Watraszew]] (po 2000 rubli każda) oraz [[Żyrów]] (700 rubli). Teraz do rozpoczęcia budowy potrzebny był zasiłek rządowy w tej samej wysokości, jakim dysponowała już dana wieś. | ||
Z inicjatywą wzniesienia szkoły w Budziszynku wstąpił Tomasz Krukowski, właściciel miejscowego majątku. W wyniku jego starań uzyskano brakujące fundusze, a ponadto własnym kosztem sporządził on plan budynku. Po jego śmierci (1913) wdowa (Maria) zgodnie z wolą zmarłego, ofiarowała wsi 119 prętów kwadratowych ziemi (ok. 520 m²). na której miała stanąć szkoła. Komitet Budowy w składzie: Załużkowski, właściciel majątku [[Budziszyn Wielki]], Andrzej Brzeziński i Tomasz Zelman - gospodarze ze wsi Budziszynek oraz Franciszek Brodowicz z [[Franciszków|Franciszkowa]] powierzył wystawienie szkoły Edwardowi Goszczyńskiemu z [[Warka|Warki]], który pracę rozpoczął wiosną 1914 i po krótkiej przerwie spowodowanej wybuchem I wojny światowej, ukończył latem 1915. Poświęcenie budynku odbyło się jesienią tego roku. Znajdowała się w nim jedna sala lekcyjna oraz dwie izby: kuchnia i przedsionek dla nauczyciela. Nauczanie w jednoklasowej Publicznej Szkole Podstawowej rozpoczęto (z powodu braku nauczyciela) dopiero jesienią 1916. Pierwszy nauczyciel (Jasiński) uczył tylko rok, kolejny - Jan Kulczyński - 7 lat (1917–1924). Położył on znaczne zasługi w urządzaniu placówki, m.in. własnym kosztem wybudował dwie komórki i sionkę przy kuchni. Dzięki jego staraniom wykopano studnię (1921) i wystawiono budynek gospodarczy (1923); ponadto założył on sad owocowy. | Z inicjatywą wzniesienia szkoły w Budziszynku wstąpił Tomasz Krukowski, właściciel miejscowego majątku. W wyniku jego starań uzyskano brakujące fundusze, a ponadto własnym kosztem sporządził on plan budynku. Po jego śmierci (1913) wdowa (Maria) zgodnie z wolą zmarłego, ofiarowała wsi 119 prętów kwadratowych ziemi (ok. 520 m²). na której miała stanąć szkoła. Komitet Budowy w składzie: Załużkowski, właściciel majątku [[Budziszyn Wielki]], Andrzej Brzeziński i Tomasz Zelman - gospodarze ze wsi Budziszynek oraz Franciszek Brodowicz z [[Franciszków|Franciszkowa]] powierzył wystawienie szkoły Edwardowi Goszczyńskiemu z [[Warka|Warki]], który pracę rozpoczął wiosną 1914 i po krótkiej przerwie spowodowanej wybuchem I wojny światowej, ukończył latem 1915. Poświęcenie budynku odbyło się jesienią tego roku. Znajdowała się w nim jedna sala lekcyjna oraz dwie izby: kuchnia i przedsionek dla nauczyciela. Nauczanie w jednoklasowej Publicznej Szkole Podstawowej rozpoczęto (z powodu braku nauczyciela) dopiero jesienią 1916. Pierwszy nauczyciel (Jasiński) uczył tylko rok, kolejny - Jan Kulczyński - 7 lat (1917–1924). Położył on znaczne zasługi w urządzaniu placówki, m.in. własnym kosztem wybudował dwie komórki i sionkę przy kuchni. Dzięki jego staraniom wykopano studnię (1921) i wystawiono budynek gospodarczy (1923); ponadto założył on sad owocowy. | ||
| Linia 12: | Linia 12: | ||
Kolejni kierownicy i Rady Pedagogiczne starali się stale wzbogacać formy pracy z dziećmi i środowiskiem. W 1925 uruchomiono bibliotekę z 58 książkami (w 1995: 4264), powołano Kasę Opieki Szkolnej, w pierwszych tygodniach roku szkolnego 1932/1933 - Spółdzielnię Uczniowską, Ligę Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej, we wrześniu 1933 powstało Koło Towarzystwa Popierania Budowy Szkół Powszechnych, a w listopadzie 1933 z inicjatywy kierownika szkoły Edwarda Wiśniewskiego i przy pomocy nauczycielki Jolanty Paradowskiej - Koło Młodzieży Wiejskiej „Siew”. Rok później zaczęło działać Koło Młodzieży „Strzelec”. | Kolejni kierownicy i Rady Pedagogiczne starali się stale wzbogacać formy pracy z dziećmi i środowiskiem. W 1925 uruchomiono bibliotekę z 58 książkami (w 1995: 4264), powołano Kasę Opieki Szkolnej, w pierwszych tygodniach roku szkolnego 1932/1933 - Spółdzielnię Uczniowską, Ligę Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej, we wrześniu 1933 powstało Koło Towarzystwa Popierania Budowy Szkół Powszechnych, a w listopadzie 1933 z inicjatywy kierownika szkoły Edwarda Wiśniewskiego i przy pomocy nauczycielki Jolanty Paradowskiej - Koło Młodzieży Wiejskiej „Siew”. Rok później zaczęło działać Koło Młodzieży „Strzelec”. | ||
Z upływem lat stopień organizacyjny szkoły podnosił się. W 1928 stała się placówką dwuklasową. Na wniosek Dozoru Szkolnego w Drwalewie i Rady Szkolnej Powiatowej w Grójcu Kuratorium Okręgu Szkolnego Warszawskiego pismem z 30 sierpnia 1930 zamknęło jednoklasową Publiczną Szkołę Powszechną w Krężeli, a dzieci z tego obwodu włączono do szkoły w Budziszynku, która odtąd stała się trzyklasowa. Teraz w skład obwodu szkolnego wchodziło 14 miejscowości: Budziszynek Folwark, Budziszynek Wieś, Budziszyn Folwark, Budziszyn Wieś, Edwardów, Gliczyn, Krześniaków, Mąkosin, Michałów, Pawłówka, Piechocin, Zawady i Andrzejówka. Staraniem Dozoru Szkolnego, a w szczególności [[Stanisław Gutowski|Stanisława Gutowskiego]], dla nowo przyjętych dzieci w ciągu 6 tygodni (od sierpnia do 15 września) w budynku miejscowej Spółdzielni Mleczarskiej „Jedność” urządzono i wyposażono trzecią salę lekcyjną. W 1935 szkoła stała się czteroklasową, w 1937 - pięcioklasową, a więc szkołą III stopnia. | Z upływem lat stopień organizacyjny szkoły podnosił się. W 1928 stała się placówką dwuklasową. Na wniosek Dozoru Szkolnego w Drwalewie i Rady Szkolnej Powiatowej w Grójcu Kuratorium Okręgu Szkolnego Warszawskiego pismem z 30 sierpnia 1930 zamknęło jednoklasową Publiczną Szkołę Powszechną w Krężeli, a dzieci z tego obwodu włączono do szkoły w Budziszynku, która odtąd stała się trzyklasowa. Teraz w skład obwodu szkolnego wchodziło 14 miejscowości: Budziszynek Folwark, Budziszynek Wieś, Budziszyn Folwark, Budziszyn Wieś, [[Edwardów]], [[Gliczyn]], [[Krześniaków]], [[Mąkosin]], [[Michałów]], [[Pawłówka]], [[Piechocin]], [[Zawady]] i [[Andrzejówka]]. Staraniem Dozoru Szkolnego, a w szczególności [[Stanisław Gutowski|Stanisława Gutowskiego]], dla nowo przyjętych dzieci w ciągu 6 tygodni (od sierpnia do 15 września) w budynku miejscowej Spółdzielni Mleczarskiej „Jedność” urządzono i wyposażono trzecią salę lekcyjną. W 1935 szkoła stała się czteroklasową, w 1937 - pięcioklasową, a więc szkołą III stopnia. | ||
1 września 1939 Niemcy napadli na Polskę. 8 września wojska napastnika wkroczyły do [[Grójec|Grójca]]. Nauczanie zostało przerwane. Wznowiono je z polecenia landrata Hugo Hempla (pismo z 28 listopada i 1 grudnia 1939). Decyzją okupacyjnych władz szkolnych program został zubożony, liczba godzin zmniejszona, dotychczasowe podręczniki z historii, geografii, języka polskiego odebrane, nauczania tych przedmiotów zakazano. Rolę „uniwersalnego” podręcznika spełniało czasopismo „Ster”, które szkoła musiała obowiązkowo prenumerować. Zobowiązano też placówki do oddania Inspektorowi Szkolnemu map, obrazów historycznych, „książek zawierających antyniemieckie treści”. Dotychczasowy kierownik szkoły Edward Wiśniewski nie wykonał polecenia, zabronione pomoce naukowe schował na strychu. Zarządzenie to wykonał nowo mianowany kierownik (1 IX 1940) Bernard Sieradzki, który chcąc szkołę „unowocześnić” na sposób skandynawski, zobowiązał nauczycieli do uczenia dzieci w ich domach, co wymagało chodzenia od wioski do wioski, od domu do domu. Pewnego dnia poczuł związek z narodem niemieckim, podpisał volkslistę i opuścił Budziszynek. Kierownikiem szkoły ponownie został Edward Wiśniewski. W okresie okupacji naukę w szkole co pewien czas przerywano z powodu stacjonowania zmieniających się oddziałów wartowniczych, ekip dozoru kopiących okopy, a wreszcie mieszkali w niej wysiedleńcy. Budynek został zdewastowany, pozbawiony futryn, drzwi, okien, pieców, stołów, krzeseł, szaf i ogrodzenia. | 1 września 1939 Niemcy napadli na Polskę. 8 września wojska napastnika wkroczyły do [[Grójec|Grójca]]. Nauczanie zostało przerwane. Wznowiono je z polecenia landrata Hugo Hempla (pismo z 28 listopada i 1 grudnia 1939). Decyzją okupacyjnych władz szkolnych program został zubożony, liczba godzin zmniejszona, dotychczasowe podręczniki z historii, geografii, języka polskiego odebrane, nauczania tych przedmiotów zakazano. Rolę „uniwersalnego” podręcznika spełniało czasopismo „Ster”, które szkoła musiała obowiązkowo prenumerować. Zobowiązano też placówki do oddania Inspektorowi Szkolnemu map, obrazów historycznych, „książek zawierających antyniemieckie treści”. Dotychczasowy kierownik szkoły Edward Wiśniewski nie wykonał polecenia, zabronione pomoce naukowe schował na strychu. Zarządzenie to wykonał nowo mianowany kierownik (1 IX 1940) Bernard Sieradzki, który chcąc szkołę „unowocześnić” na sposób skandynawski, zobowiązał nauczycieli do uczenia dzieci w ich domach, co wymagało chodzenia od wioski do wioski, od domu do domu. Pewnego dnia poczuł związek z narodem niemieckim, podpisał volkslistę i opuścił Budziszynek. Kierownikiem szkoły ponownie został Edward Wiśniewski. W okresie okupacji naukę w szkole co pewien czas przerywano z powodu stacjonowania zmieniających się oddziałów wartowniczych, ekip dozoru kopiących okopy, a wreszcie mieszkali w niej wysiedleńcy. Budynek został zdewastowany, pozbawiony futryn, drzwi, okien, pieców, stołów, krzeseł, szaf i ogrodzenia. | ||