Rezerwat przyrody Modrzewina: Różnice pomiędzy wersjami

Rezerwat przyrody Modrzewina (tekst źródłowy)

Wersja z 21:01, 20 kwi 2024

Dodane 6811 bajtów , 20 kwi 2024

brak opisu edycji

WizualnieWikikod

Admin

Biurokraci, Administratorzy interfejsu, Administratorzy

1806

edycji

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
-'''Rezerwat przyrody Modrzewina''' – leśny rezerwat przyrody utworzony w 1959 r. na gruntach miejscowości [[Mała Wieś]] w [[Gmina Belsk Duży|gminie Belsk Duży]].
+'''Rezerwat przyrody Modrzewina''' – leśny rezerwat przyrody utworzony 5 maja 1959 r. na gruntach miejscowości [[Mała Wieś]] w [[Gmina Belsk Duży|gminie Belsk Duży]].
-Rezerwat znajduje się na terenie Nadleśnictwa Grójec. Celem ochrony jest zachowanie na Wysoczyźnie Rawskiej najbardziej na północ wysuniętego stanowiska modrzewia europejskiego – podgatunek modrzew polski, cennego ze względów przyrodniczych i naukowych. Modrzewie dorastają tu do wysokości 40 metrów i osiągają pierśnicę nawet 120 cm.
+Rezerwat znajduje się na terenie Nadleśnictwa Grójec. Celem ochrony jest zachowanie na Wysoczyźnie Rawskiej najbardziej na północ wysuniętego stanowiska modrzewia europejskiego – podgatunek modrzew polski (''Larix polonica''), cennego ze względów przyrodniczych i naukowych. Modrzewie dorastają tu do wysokości 40 metrów i osiągają pierśnicę nawet 120 cm.
+Rezerwat obejmuje obszar 332,15 ha i stanowi 90% zwartego, oderwanego kompleksu leśnego o nazwie „Modrzewina". Z całej powierzchni wydzielono 39,91 ha lasu, który traktowany jest zwyczajowo jako rezerwat ścisły.
 == Historia ==
-Uroczysko leśne, w którym znajduje się rezerwat jest związane z pobliskim majątkiem [[Mała Wieś]]. Źródła historyczne wskazują, że tutejsze modrzewie podziwiał król Stanisław August Poniatowski dnia 21 lipca 1787 r. Rezerwat, jeszcze na gruntach prywatnych, za zgodą właścicieli utworzono w 1927 r. na powierzchni 7,44 ha w oddziałach: 15a,b,c. W okresie II wojny światowej udało się uratować kompleks przed dewastacją i wycięciem, a nawet później zwiększono powierzchnię chronioną do 67 hektarów (okupant uznał tutejsze modrzewie za znaczące dla Rzeszy). Po wojnie powołano rezerwat przyrody na powierzchni 336,15 ha (Zarządzenie nr 157 Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 5.05.1959 r), by ostatecznie objąć ochroną powierzchnię 332,15 ha w wyniku aktualizacji i zarządzeń Wojewody Mazowieckiego (nr 274 z dnia 12.12.2001 r. oraz nr 60 z dnia 6.06.2005 r.).
+Niegdyś modrzew zajmował większe połacie. Świadczą o tym pojedyncze okazy rosnące wśród pól uprawnych ([[Rosochów]]), stanowisko w Trębaczewie (17 km od [[Mała Wieś|Małej Wsi]]) oraz nazwy wsi [[Modrzewina]], Modrzewek. Z bardzo skąpych zapisków wynika, że uroczysko Modrzewina w okresie przedrozbiorowym było własnością królewską lub zakonną. Kiedy przeszło na własność [[Bazyli Walicki|Bazylego Walickiego]] (ok. 1762-1802), właściciela znacznych dóbr w Grójeckiem, fundatora zespołu pałacowego w Małej Wsi, na razie nie udało się ustalić. Kolejnymi właścicielami byli: Piotr Wichliński (1780-1835), Zdzisław Zamoyski (1801-1870), Jan Tadeusz Lubomirski (1826-1908), Zdzisław Lubomirski (1865-1943) i [[Tadeusz Morawski]] (1895-1975).
+Z różnych przekazów wynika, ze kiedyś obszary leśne były intensywnie karczowane, w celu uzyskania cennego surowca oraz gleb pod uprawy rolne. Dopiero od 1925 powierzchnia lasu (278,47 ha) stale wzrastała, głównie w wyniku prowadzonych zalesień (dziś 406,28 ha). Do 1863 zalesiano sosną pospolitą, sosną banka, modrzewiem europejskim i japońskim, świerkiem i innymi drzewami. Do 1925 modrzewia polskiego nie wprowadzano. Do lasów tych przyjeżdżali liczni naukowcy; by badać i podziwiać okazy modrzewia mające od 100 do 300 lat. Ukoronowaniem tych prac było utworzenie, dzięki staraniom prof. Romana Kobendzy (1886-1955), rezerwatu modrzewia na powierzchni 7,0 ha. W okresie II wojny światowej Niemcy podjęli decyzję o wyrębie najstarszej części rezerwatu w celu pozyskania drewna dla potrzeb wojska, a ściślej na deski do produkcji kadzi dla przemysłu chemicznego, pracującego dla wojska. Wg jednych w czasie trwania wycinki do dzisiejszego rezerwatu przyjechał niemiecki uczony, który chciał badać słynne skupiska modrzewia. To właśnie dzięki jego wstawiennictwu i użyciu wszelkich wpływów w Berlinie uzyskano zakaz dalszego trzebienia lasów w okolicach [[Belsk Duży|Belska Dużego]]. Wg Zdzisława Morawskiego, jego ojciec ([[Tadeusz Morawski]]) w wyniku żmudnych i kosztownych zabiegów uzyskał zakaz wyrębu od władz Generalnego Gubernatorstwa w Krakowie. Przekazy te nie muszą się wykluczać. Wówczas to powierzchnię rezerwatu powiększono do 67,0 ha. W 1945 roku w czasie polowania żołnierzy Armii Czerwonej został trafiony pociskami i powalony najstarszy okaz modrzewia liczący ok. 300-320 lat, zwany powszechnie ''Wojewodą''.
+W 1945 roku na mocy dekretu o reformie rolnej Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944 i Rządu Tymczasowego z 18 stycznia 1945 majątek Morawskich (ponad 2300 ha, w tym 1041,55 ha ziemi uprawnej - [[Belsk Duży|Belsk]], [[Mała Wieś]], [[Stara Wieś]], [[Łęczeszyce]]...) przejęty został przez państwo na cele [[Reforma rolna|reformy rolnej]]. W Iatach 1945-1959 (do 5 maja) uroczysko „Modrzewina” nie było prawnie chronione.
+Rezerwat formalnie został utworzony Zarządzeniem nr 157 Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z 5 maja 1959.
+== Charakterystyka ==
+Wg podziału geobotanicznego Władysława Szafera (1886-1970) teren rezerwatu należy do Działu Bałtyckiego, poddziału Pasa Wielkich Dolin, Krainy Mazowieckiej i Okręgu Rawskiego.
+Przyrodoleśna regionalizacja Polski (wg Instytutu Rolnictwa i Leśnictwa) zalicza ten obszar do Krainy Mazowieckiej i Okręgu Rawskiego.
+Rezerwat położony jest na obszarze zlodowacenia środkowopolskiego i charakteryzuje się mało urozmaiconą rzeźbą terenu, położoną na wysokości 192-193 m n.p.m. W podłożu występują piaski pylaste powstałe na glinie zwałowej ([[Czwartorzęd okolic Grójca]]), na których wytworzyły się głównie gleby płowe i brunatne.
+Prawie całą powierzchnię rezerwatu zajmują następujące typy siedliskowe lasu: las świeży (7% powierzchni), las mieszany (79%), bór mieszany świeży (13%) i bór mieszany wilgotny (1%).
+Ze względu na drzewostan teren rezerwatu można podzielić na dwie części. Najcenniejsza znajduje się w centrum i określana jest mianem rezerwatu ścisłego. Gatunkiem tu panującym jest modrzew polski z domieszką dębu bezszypułkowego i szypułkowego oraz nieliczne lipy. Pojedyncze okazy modrzewia osiągają ok. 40 m wysokości i 120 cm pierśnicy (obwód drzewa na wysokości 1,2 m), natomiast występujące w zwarciu mają przeciętną wysokość do 34 m i pierśnicę do 70 cm, wiek drzew określa się na ok. 200 lat. Pnie starych drzew są silnie popękane, głębokość spękań dochodzi do 25 cm. Korony są nieregularne, rzadkie, ze zwisającymi długimi gałęziami. Większość drzew jest źle oczyszczona, pokryta sękami i pozostałościami po uschniętych gałęziach. Duży udział w budowie drzewostanu mają oba gatunki dębu. Drzewa te są znacznie niższe od modrzewia i dlatego widoczna jest wyraźna budowa piętrowa.
+Druga część obszaru leśnego to rezerwat częściowy o powierzchni 281,97 ha, zajęty głównie przez drzewostany dębowe (102,36 ha) i modrzewiowe (98,63 ha) o różnym stopniu zmieszania. Jako domieszka występują tutaj: modrzew europejski, sosna zwyczajna, brzoza brodawkowata, osika, lipa drobnolistna, świerk i klon. Wiek poszczególnych drzew waha się od 10 do 100 lat, a największy udział mają drzewa 40-60 letnie. Na całym obszarze można znaleźć pojedyncze okazałe egzemplarze 200-letnich modrzewi.
+Znaczny udział w powierzchni rezerwatu ma także drzewostan sosnowy (48,58 ha) z domieszką dębu, brzozy, osiki, grabu, świerka i lipy drobnolistnej. Górne piętra to dąb i świerk, a niższe pozostałe drzewa.
+Kolejna część rezerwatu zajęta jest przez drzewostan świerkowy (1,89 ha), olszowy (0,69 ha) i grabowy (4,57 ha).
+Na terenie rezerwatu można spotkać pojedyncze egzemplarze dębu czerwonego, sosny wejmutki, buka zwyczajnego, jesionu wyniosłego i robinii akacjowej. Bardzo bogata jest warstwa podszytu, na którą składają się m.in.: leszczyna, kruszyna, dziki bez czarny i koralowy, wiciokrzew, suchodrzew, trzmielina brodawkowata i zwyczajna, głóg jednoszyjkowy, kalina, tarnina i wierzby krzaczaste. W niższych warstwach: szczawik zajęczy, dąbrówka rozłogowa, malina, jeżyna, borówka czernica, zawilec gajowy, fiolek leśny i wiele innych.
+Do roślin bardzo rzadkich należą pięciornik płonny, dzięgiel leśny, wierzbówka górska, świerząbek korzenny, jaskier płonnik, narecznica, turzyca, mech płaszczowiec oraz inne rośliny wodne. Z roślin objętych całkowitą ochroną możemy znaleźć: wawrzynka wilczełyko, konwalię majową, grzybień biały i mrzankę wonną.
+Świat zwierzęcy w rezerwacie jest dość ubogi. Z ssaków zaobserwowano sarnę, kunę, lisa, dzikie króliki, zająca i dzika, a z ptaków sikory i kilka odmian dzięciołów.
+Na uwagę zasługują pomniki przyrody znajdujące się w rezerwacie „Modrzewina”. Są to m.in.: dąb szypułkowy o średnicy 1,54 m i wysokości 22-23 m, zrośnięte ze sobą pnie dębów i modrzewi (3 szt.), kłoda modrzewia „Wojewody” o średnicy 1 m i długości 10 m, pnie modrzewi całkowicie zrośnięte i pokryte korowiną.
+Wielką bolączką jest zanikanie modrzewia polskiego na terenie rezerwatu. Związane jest to z nadmiernym rozwojem dębu oraz z brakiem odnowienia samosiewnego modrzewia. Zaobserwowano, że od ok. 10 lat (stan na 1998 rok) modrzew w rezerwacie nie owocuje.
+Cały obszar rezerwatu podzielony jest szlakami turystycznymi.
 == Przypisy ==