1806
edycji
brak opisu edycji
(Utworzono nową stronę "'''Karol Klimek''' (ur. 16 października 1882, zm. 8 kwietnia 1969) – nauczyciel, pionier i działacz ruchu nauczycielskiego i ludowego. == Biografia == Urodził się 16 października 1882 w małej wsi Linin (14 gospodarstw), 4 km od Czerska, w ówczesnym powiecie grójeckim; syn wieśniaka Kacpra (zm. 1921) i Józefy Rechnio (zm. 1908). Początkowo, przez kilka zim nielegalnie uczył się u wędrownego żebraka - Kubaszewicza…") |
Nie podano opisu zmian |
||
| Linia 4: | Linia 4: | ||
Urodził się 16 października 1882 w małej wsi [[Linin]] (14 gospodarstw), 4 km od [[Czersk|Czerska]], w ówczesnym [[Powiat grójecki|powiecie grójeckim]]; syn wieśniaka Kacpra (zm. 1921) i Józefy Rechnio (zm. 1908). Początkowo, przez kilka zim nielegalnie uczył się u wędrownego żebraka - Kubaszewicza, byłego powstańca styczniowego, dawnego organisty z Jasnej Góry, który za sprawą ojca w Lininie zorganizował tajne nauczanie dla około 10 dzieci; we wsi tej nie było wtedy szkoły. Potem Klimek pobierał nauki w [[Czersk|Czersku]]. Tam ukończył 4 klasy, następnie uczył się prywatnie u nauczyciela Stanisława Zalewskiego, a w latach 1899–1904 w zrusyfikowanym Seminarium Nauczycielskim w Łęczycy nad Bzurą. W czasie nauki był członkiem tajnego kółka samokształceniowego. Należący do niego uczniowie uczyli się języka, historii i literatury polskiej. Za śpiewanie w kościele w języku polskim, razem z paroma innymi kolegami, skazany został na trzyletni dozór policyjny. Po ukończeniu seminarium (1902) przez dwa lata nie podejmował pracy z powodu choroby serca. W miarę jednak sił pracował społecznie: w Lininie założył sklep spożywczy, koło młodzieży, bibliotekę, zespół śpiewaczy, teatrzyk, w Czersku – [[Kółka Rolnicze im. Stanisława Staszica|Kółko Rolnicze im. Stanisława Staszica]], Spółdzielnię Maślarską „Świt” - Linin - Czaplin. | Urodził się 16 października 1882 w małej wsi [[Linin]] (14 gospodarstw), 4 km od [[Czersk|Czerska]], w ówczesnym [[Powiat grójecki|powiecie grójeckim]]; syn wieśniaka Kacpra (zm. 1921) i Józefy Rechnio (zm. 1908). Początkowo, przez kilka zim nielegalnie uczył się u wędrownego żebraka - Kubaszewicza, byłego powstańca styczniowego, dawnego organisty z Jasnej Góry, który za sprawą ojca w Lininie zorganizował tajne nauczanie dla około 10 dzieci; we wsi tej nie było wtedy szkoły. Potem Klimek pobierał nauki w [[Czersk|Czersku]]. Tam ukończył 4 klasy, następnie uczył się prywatnie u nauczyciela Stanisława Zalewskiego, a w latach 1899–1904 w zrusyfikowanym Seminarium Nauczycielskim w Łęczycy nad Bzurą. W czasie nauki był członkiem tajnego kółka samokształceniowego. Należący do niego uczniowie uczyli się języka, historii i literatury polskiej. Za śpiewanie w kościele w języku polskim, razem z paroma innymi kolegami, skazany został na trzyletni dozór policyjny. Po ukończeniu seminarium (1902) przez dwa lata nie podejmował pracy z powodu choroby serca. W miarę jednak sił pracował społecznie: w Lininie założył sklep spożywczy, koło młodzieży, bibliotekę, zespół śpiewaczy, teatrzyk, w Czersku – [[Kółka Rolnicze im. Stanisława Staszica|Kółko Rolnicze im. Stanisława Staszica]], Spółdzielnię Maślarską „Świt” - Linin - Czaplin. | ||
Pracę zawodową rozpoczął w Zanklewie, w powiecie łomżyńskim, gdzie rozwijał wśród chłopów akcję oświatową (1904–1906). Z Warszawy przywoził wtedy wydawnictwa nielegalnego [[Polski Związek Ludowy|Polskiego Związku Ludowego]] | Pracę zawodową rozpoczął w Zanklewie, w powiecie łomżyńskim, gdzie rozwijał wśród chłopów akcję oświatową (1904–1906). Z Warszawy przywoził wtedy wydawnictwa nielegalnego [[Polski Związek Ludowy|Polskiego Związku Ludowego]], m.in. „Życie Gromadzkie” oraz „Tygodnik Ilustrowany” i „Myśl Niepodległą”, czym naraził się policji, która zaczęła go szykanować, a następnie stosować prowokacje. Należał wówczas do czynnych organizatorów ruchu ludowego. Był aktywnym członkiem Ludowego Koła Oświaty i Polskiego Związku Ludowego, którego był współtwórcą i działaczem. W obawie przed aresztowaniem musiał się ukrywać. W latach istnienia Polskiego Związku Ludowego (od 13 grudnia 1904 do połowy 1907 r.) upowszechniał jego program m.in. w [[Powiat grójecki|powiecie grójeckim]]. Zarząd Główny stronnictwa zaopatrzył go w podręczną drukarenkę, na której w Lininie odbijał lokalne odezwy ([[Drukarnia Komitetu Polskiego Związku Ludowego w Lininie]]). Wraz z miejscowymi działaczami chłopskimi: Franciszkiem Filutowskim, Józefem i Janem Skrzypczakami z [[Pieczyska|Pieczysk]], Janem Lechem z [[Podgórzyce|Podgórzyc]], Józefem Majewskim z Dobiecina i Stefanem Kazimierczakiem, organistą z [[Czersk|Czerska]], kolportował tajne druki i prasę Polskiego Związku Ludowego, organizował wystąpienia antycarskie polegające na niszczeniu emblematów cesarstwa rosyjskiego, zawieszaniu sztandarów oraz haseł rewolucyjnych i niepodległościowych. | ||
W 1905 współorganizował nielegalny zjazd nauczycieli ludowych w Pilaszkowie pod Łowiczem (1 października 1905), który wysunął żądanie wprowadzenia nauczania w języku i duchu polskim oraz podjął uchwałę o utworzeniu [[Związek Nauczycieli Ludowych|Związku Nauczycieli Ludowych]] (ZNL). Jako reprezentant zjazdu objeżdżał powiaty: grójecki, łęczycki, kutnowski, łomżyński, by omawiać z nauczycielami realizację uchwały w sprawie nauczania języka polskiego. Wraz ze Stefanią Sempołowską, Julianem Stefanem Brzezińskim i Zygmuntem Nowickim współtworzył też tajny ZNL. W 1906 zamieszkał w Warszawie. W 1907 podjął pracę w podwarszawskiej wsi Pelcowizna (dziś dzielnica Żerań), najpierw jako nauczyciel, a potem kierownik szkoły elementarnej Towarzystwa Kultury Polskiej. Placówka ta borykała się z kłopotami finansowymi, którym Klimek starał się zaradzić organizując dochodowe zabawy taneczne, loterie fantowe połączone z występami artystów ze stolicy. W ten sposób szkoła stała się centrum życia społeczno-kulturalnego. W 1916 Pelcowizna została włączona do Warszawy, szkoła otrzymała wówczas nr 59 i wkrótce stała się ośrodkiem życia kulturalnego tej części miasta. Staraniem Klimka i jego kolegów utworzono Uniwersytet Ludowy, Koło Śpiewacze, Kółko Dramatyczne, Koło Młodzieży, klub dla zaniedbanych dzieci, bibliotekę i czytelnię czasopism. Klimek cieszył się ogromnym autorytetem wśród mieszkańców Pelcowizny. Jego działalność była gwałtownie atakowana zarówno przez kler, jak i władze carskie. | W 1905 współorganizował nielegalny zjazd nauczycieli ludowych w Pilaszkowie pod Łowiczem (1 października 1905), który wysunął żądanie wprowadzenia nauczania w języku i duchu polskim oraz podjął uchwałę o utworzeniu [[Związek Nauczycieli Ludowych|Związku Nauczycieli Ludowych]] (ZNL). Jako reprezentant zjazdu objeżdżał powiaty: grójecki, łęczycki, kutnowski, łomżyński, by omawiać z nauczycielami realizację uchwały w sprawie nauczania języka polskiego. Wraz ze Stefanią Sempołowską, Julianem Stefanem Brzezińskim i Zygmuntem Nowickim współtworzył też tajny ZNL. W 1906 zamieszkał w Warszawie. W 1907 podjął pracę w podwarszawskiej wsi Pelcowizna (dziś dzielnica Żerań), najpierw jako nauczyciel, a potem kierownik szkoły elementarnej Towarzystwa Kultury Polskiej. Placówka ta borykała się z kłopotami finansowymi, którym Klimek starał się zaradzić organizując dochodowe zabawy taneczne, loterie fantowe połączone z występami artystów ze stolicy. W ten sposób szkoła stała się centrum życia społeczno-kulturalnego. W 1916 Pelcowizna została włączona do Warszawy, szkoła otrzymała wówczas nr 59 i wkrótce stała się ośrodkiem życia kulturalnego tej części miasta. Staraniem Klimka i jego kolegów utworzono Uniwersytet Ludowy, Koło Śpiewacze, Kółko Dramatyczne, Koło Młodzieży, klub dla zaniedbanych dzieci, bibliotekę i czytelnię czasopism. Klimek cieszył się ogromnym autorytetem wśród mieszkańców Pelcowizny. Jego działalność była gwałtownie atakowana zarówno przez kler, jak i władze carskie. | ||
22 kwietnia 1907 wstąpił do Polskiego Związku Nauczycielstwa; w 1915 na zjeździe delegatów, jako przedstawiciel sekcji szkół elementarnych, wybrany został członkiem jego Zarządu Głównego. Należał do czołowych działaczy Polskiego Związku Nauczycielstwa na Mazowszu oraz pionierów i działaczy politycznych tworzących w Królestwie Polskim postępowe organizacje nauczycielstwa szkół powszechnych. Wraz z Kazimierzem Mamczarskim, członkiem PPS, działaczem sekcji ruchu nauczycielskiego, w latach 1913-1918 kierował tajną Organizacją Nauczycieli Niepodległościowych. Jako członek Komisji Kursów Wakacyjnych | 22 kwietnia 1907 wstąpił do Polskiego Związku Nauczycielstwa; w 1915 na zjeździe delegatów, jako przedstawiciel sekcji szkół elementarnych, wybrany został członkiem jego Zarządu Głównego. Należał do czołowych działaczy Polskiego Związku Nauczycielstwa na Mazowszu oraz pionierów i działaczy politycznych tworzących w Królestwie Polskim postępowe organizacje nauczycielstwa szkół powszechnych. Wraz z Kazimierzem Mamczarskim, członkiem PPS, działaczem sekcji ruchu nauczycielskiego, w latach 1913-1918 kierował tajną Organizacją Nauczycieli Niepodległościowych. Jako członek Komisji Kursów Wakacyjnych utworzonej latem 1916 odegrał ogromną rolę w powstaniu Zrzeszenia Nauczycieli Polskich Szkół Początkowych (ZNPSP) - powstał 30 grudnia 1916 na zjeździe 40 lokalnych organizacji), był jego prezesem (od 31 grudnia 1917) i działaczem; zakładał oddziały powiatowe Zrzeszenia, m.in. w: [[Grójec|Grójcu]], Sieradzu, Kaliszu i Piotrkowie. | ||
W 1915 podjął starania u władz niemieckich o zezwolenie na wydawanie nauczycielskiego pisma; otrzymał je pod koniec marca 1917. W czerwcu tego roku ukazał się pierwszy numer „Głosu Nauczycielskiego”, którego był twórcą, wydawcą, odpowiedzialnym redaktorem i członkiem Komitetu Redakcyjnego. Na II Zjeździe ZNPSP (1918) wygłosił referat „O polepszeniu bytu materialnego nauczycielstwa”, w którym postulował walkę o periodyczny awans materialny nauczycieli, o stabilizację pracy po upływie 3 lat. Po zjednoczeniu organizacji nauczycielskich w kwietniu 1919, wszedł do prezydium Związku Polskiego Nauczycielstwa Szkół Podstawowych (ZPNSP). | W 1915 podjął starania u władz niemieckich o zezwolenie na wydawanie nauczycielskiego pisma; otrzymał je pod koniec marca 1917. W czerwcu tego roku ukazał się pierwszy numer „Głosu Nauczycielskiego”, którego był twórcą, wydawcą, odpowiedzialnym redaktorem i członkiem Komitetu Redakcyjnego. Na II Zjeździe ZNPSP (1918) wygłosił referat „O polepszeniu bytu materialnego nauczycielstwa”, w którym postulował walkę o periodyczny awans materialny nauczycieli, o stabilizację pracy po upływie 3 lat. Po zjednoczeniu organizacji nauczycielskich w kwietniu 1919, wszedł do prezydium Związku Polskiego Nauczycielstwa Szkół Podstawowych (ZPNSP). | ||
| Linia 25: | Linia 25: | ||
== Bibliografia == | == Bibliografia == | ||
* [[Zdzisław Szeląg]], ''Klimek Karol'', [w:] ''Słownik wiedzy o Grójeckiem - zeszyt czwarty'', Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, 1996, s. 35–39 - na podstawie źródeł: | |||
* Karol Klimek, ''Wspomnienia. Droga mojego życia''. Maszynowy odpis z rękopisu w posiadaniu córki Krystyny Nyrkowskiej; | |||
* ''Zarys historii polskiego ruchu ludowego'', Warszawa 1963, s. 134; | |||
* (St. B), ''Karol Klimek'', „Głos Nauczycielski” 1969, nr 16, s. 2; | |||
* „Życie Warszawy” 1969, nr 85 z 10 kwietnia [Nekrolog]; | |||
* S. Brzozowski, ''Karol Klimek (1882–1969)'', „Przegląd Historyczno-Oświatowy” 1969, nr 4, s. 469-476; | |||
* S. Brzozowski, ''Karol Klimek. 1882-1969'', „Ruch Pedagogiczny” 1969, nr 4, s. 528-530; | |||
* MS, ''Karol Klimek (1882–1969)'', „Nowa Szkoła” 1969, nr 5, s. 63; | |||
* K. Wojciechowski, ''Oni tworzyli historię ZNP. Karol Klimek'', „Głos Nauczycielski” 1980, nr 10, s. 10-11. | |||
[[Kategoria:Nauczyciele]] | [[Kategoria:Nauczyciele]] | ||
{{DEFAULTSORT:Klimek, Karol}} | {{DEFAULTSORT:Klimek, Karol}} | ||