1806
edycji
(Utworzono nową stronę "'''Volksdeutsche''' – nazwa obywateli państw okupowanych przez Niemcy wpisanych na niemiecką listę narodową (''Deutsche Volksliste'') na podstawie kryteriów rasowych, narodowych lub językowych. Na ziemiach polskich wcielonych do Rzeszy i okupowanych, segregację ludności na pięć kategorii przeprowadzono na podstawie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych Rzeszy z 4 marca 1941 r. Do I zaliczono osoby zasłużone w walce o niemieckość; do II – os…") |
Nie podano opisu zmian |
||
| Linia 10: | Linia 10: | ||
Do gorliwych volksdeutschów należeli: Józef Grossman z [[Dąbrówka|Dąbrówki]] – dowódca miejscowego ''Selbstschutzu'', paramilitarnej organizacji skupiających kolonistów niemieckich oraz szef komórki NSDAP (Narodowo Socjalistycznej Niemieckiej Partii Robotniczej) w [[Błędów|Błędowie]], Edward Biernacki w [[Grójec|Grójcu]], Berta Pasik w [[Mogielnica|Mogielnicy]], w [[Warka|Warce]] – Stickl, Schmidt, Polnau. Niektórzy volksdeutsche uzupełniali też formację policyjną ''Sonderdienstu'', która w [[Grójec|Grójcu]] stacjonowała od 1940 r. w części zabudowań poczty i liczyła 30 osób. Używana była ona do działań o charakterze represyjnym, do likwidowania nielegalnego handlu, wymuszania dostaw obowiązkowych. | Do gorliwych volksdeutschów należeli: Józef Grossman z [[Dąbrówka|Dąbrówki]] – dowódca miejscowego ''Selbstschutzu'', paramilitarnej organizacji skupiających kolonistów niemieckich oraz szef komórki NSDAP (Narodowo Socjalistycznej Niemieckiej Partii Robotniczej) w [[Błędów|Błędowie]], Edward Biernacki w [[Grójec|Grójcu]], Berta Pasik w [[Mogielnica|Mogielnicy]], w [[Warka|Warce]] – Stickl, Schmidt, Polnau. Niektórzy volksdeutsche uzupełniali też formację policyjną ''Sonderdienstu'', która w [[Grójec|Grójcu]] stacjonowała od 1940 r. w części zabudowań poczty i liczyła 30 osób. Używana była ona do działań o charakterze represyjnym, do likwidowania nielegalnego handlu, wymuszania dostaw obowiązkowych. | ||
Według danych Biura Informacji i Propagandy | Według danych Biura Informacji i Propagandy Armii Krajowej z 22 listopada 1943, w końcu tego miesiąca w [[Powiat grójecki|powiecie grójeckim]] funkcjonowało 11 szkół niemieckich, w których 11 nauczycieli uczyło 436 dzieci. Ponadto w 8 miejscowościach nauczyciele szkół podstawowych prowadzili kursy języka niemieckiego dla volksdeutschów. W Starostwie czynna była biblioteka książek w języku niemieckim oraz działało kilka bibliotek ruchomych. Jedna ze szkół dla dzieci niemieckich istniała na pierwszym piętrze dzisiejszego [[Grójecki Ośrodek Kultury|Grójeckiego Ośrodka Kultury]] w pomieszczeniu biblioteki [[Polska Macierz Szkolna|Polskiej Macierzy Szkolnej]], którą wyrzucono. W [[Błędów|Błędowie]] szkołę zorganizował wójt i były nauczyciel [[Stefan Bandke]]. Szkołę niemiecką mogła tworzyć grupa 10 uczniów. Starsza młodzież volksdeutschów należała do ''Hitlerjugend'', organizacji młodzieżowej NSDAP, która wychowywała ją w duchu faszyzmu. Młodzież ta organizowała pochody, parady, brała udział w szykanowaniu ludności polskiej i żydowskiej. Do ''Deutsche Gemeinschaft'' należało 300 osób, 300 volksdeutschów należało do Pogotowia Zbrojnego, z których 200 osób było uzbrojonych. Gorliwych volksdeutschów likwidowały [[Sekcje Specjalne Armii Krajowej]]. W ten sposób usunięto z życia publicznego m.in.: | ||
* Henryka Melcera, powiatowego kontrolera mięsnego, za brutalne egzekwowanie dostaw obowiązkowych (25 maja 1943), | * Henryka Melcera, powiatowego kontrolera mięsnego, za brutalne egzekwowanie dostaw obowiązkowych (25 maja 1943), | ||
| Linia 16: | Linia 16: | ||
* konfidentkę Bertę Pasik z [[Mogielnica|Mogielnicy]] (czerwiec 1943). | * konfidentkę Bertę Pasik z [[Mogielnica|Mogielnicy]] (czerwiec 1943). | ||
Mniej groźnych volksdeutschów karano chłostą, a ponieważ posiadali broń przeprowadzano specjalne akcje celem jej zdobycia dla potrzeb walki z okupantem. Tak np. 3 kwietnia 1943 roku we wsi [[Karolew]] (dziś [[gmina Pniewy]]) doszło do potyczki między żołnierzami Kedywu (Kierownictwa Dywersji) i patrolującymi szosę [[Grójec]]–Mszczonów Niemcami, w której zginął jeden volksdeutsch, drugi został ranny, zdobyto 1 karabin bojowy. 11 sierpnia 1943 roku oddział [[Armia Krajowa|Armii Krajowej]] złożony z żołnierzy Ośrodków: VI (Goszczyn) i VIII (Lipie) pod dowództwem por. Stefana Piórkowskiego („Roger”) i por. Tadeusza Wierzbickiego („Soplica”) z żołnierzami Ośrodka VII (Mogielnica) przeprowadził akcję w [[Wilhelmów|Wilhelmowie]] i [[Pelinów|Pelinowie]], w czasie której zabrano 6 karabinów bojowych, 3 pistolety, 2 dubeltówki, 40 sztuk naboi. 26 sierpnia 1943 oddział złożony z jednego oficera i 5 żołnierzy dokonał napadu w [[Borzęcin|Borzęcinie]] (dziś [[gmina Błędów]]) na dom volksdeutscha Millera. Zdobyto 1 karabin bojowy, 1 pistolet. 27 sierpnia tegoż roku oddział w składzie 3 oficerów, 2 podchorążych i 18 żołnierzy uzbrojonych w 1 ręczny karabin maszynowy, 10 karabinów bojowych, 10 pistoletów przystąpił do rewizji i rozbrojenia kolonistów niemieckich we wsi [[Józefów]] ([[gmina Goszczyn]]). Wieś rozciąga się na przestrzeni 2 kilometrów, a gospodarstwa pomiędzy sobą odległe były po kilkaset metrów. Akcje ubezpieczała sekcja z ręcznym karabinem maszynowym. Zdobycz okazała się jednak mizerna. Łupem Polaków stały się jedynie 2 pistolety. Przy okazji rewizji kolonistów nierzadko wymierzano kary fizyczne. 1 września 1943 patrol Kedywu złożony z 10 ludzi uzbrojonych w ręczny karabin maszynowy i 4 karabiny bojowe, dokonał napadu w [[Dąbrówka|Dąbrówce]] na dom wzmiankowanego kolonisty niemieckiego Józefa Grossmana. Próbował on ucieczki przez dach, wpadł jednak w ręce ubezpieczenia, został ukarany chłostą. Zdobyto radioodbiornik, mundur i pistolet. Rozbrojono burmistrza Kalstera z Mogielnicy (10 listopada 1943), Jakuba, Wilhelma, Jana, Lucjana Grygiesów z [[Broniszew|Broniszewa]] w [[Gmina Goszczyn|gminie Goszczyn]] (29 lipca 1943, 27 lipca 1944). | Mniej groźnych volksdeutschów karano chłostą, a ponieważ posiadali broń przeprowadzano specjalne akcje celem jej zdobycia dla potrzeb walki z okupantem. Tak np. 3 kwietnia 1943 roku we wsi [[Karolew]] (dziś [[gmina Pniewy]]) doszło do potyczki między żołnierzami Kedywu (Kierownictwa Dywersji) i patrolującymi szosę [[Grójec]]–Mszczonów Niemcami, w której zginął jeden volksdeutsch, drugi został ranny, zdobyto 1 karabin bojowy. 11 sierpnia 1943 roku oddział [[Armia Krajowa|Armii Krajowej]] złożony z żołnierzy Ośrodków: [[Ośrodek VI ZWZ-AK Goszczyn|VI (Goszczyn)]] i [[Ośrodek VIII ZWZ-AK Lipie|VIII (Lipie)]] pod dowództwem por. Stefana Piórkowskiego („Roger”) i por. Tadeusza Wierzbickiego („Soplica”) z żołnierzami [[Ośrodek VII ZWZ-AK Mogielnica|Ośrodka VII (Mogielnica)]] przeprowadził akcję w [[Wilhelmów|Wilhelmowie]] i [[Pelinów|Pelinowie]], w czasie której zabrano 6 karabinów bojowych, 3 pistolety, 2 dubeltówki, 40 sztuk naboi. 26 sierpnia 1943 oddział złożony z jednego oficera i 5 żołnierzy dokonał napadu w [[Borzęcin|Borzęcinie]] (dziś [[gmina Błędów]]) na dom volksdeutscha Millera. Zdobyto 1 karabin bojowy, 1 pistolet. 27 sierpnia tegoż roku oddział w składzie 3 oficerów, 2 podchorążych i 18 żołnierzy uzbrojonych w 1 ręczny karabin maszynowy, 10 karabinów bojowych, 10 pistoletów przystąpił do rewizji i rozbrojenia kolonistów niemieckich we wsi [[Józefów (gmina Goszczyn)|Józefów]] ([[gmina Goszczyn]]). Wieś rozciąga się na przestrzeni 2 kilometrów, a gospodarstwa pomiędzy sobą odległe były po kilkaset metrów. Akcje ubezpieczała sekcja z ręcznym karabinem maszynowym. Zdobycz okazała się jednak mizerna. Łupem Polaków stały się jedynie 2 pistolety. Przy okazji rewizji kolonistów nierzadko wymierzano kary fizyczne. 1 września 1943 patrol Kedywu złożony z 10 ludzi uzbrojonych w ręczny karabin maszynowy i 4 karabiny bojowe, dokonał napadu w [[Dąbrówka|Dąbrówce]] na dom wzmiankowanego kolonisty niemieckiego Józefa Grossmana. Próbował on ucieczki przez dach, wpadł jednak w ręce ubezpieczenia, został ukarany chłostą. Zdobyto radioodbiornik, mundur i pistolet. Rozbrojono burmistrza Kalstera z Mogielnicy (10 listopada 1943), Jakuba, Wilhelma, Jana, Lucjana Grygiesów z [[Broniszew|Broniszewa]] w [[Gmina Goszczyn|gminie Goszczyn]] (29 lipca 1943, 27 lipca 1944). | ||
Wszyscy volksdeutsche, którzy współpracowali z okupantami opuścili powiat, kiedy latem 1944 roku władze okupacyjne zarządziły ewakuację ludności niemieckiej. W 1945 w powiecie żyło 64 obywateli polskich pochodzenia niemieckiego, w tym w gminach: Warka – 3, Błędów – 25, Konie – 15, Kąty – 16, Konary – 5. Dekret z 13 września 1946 pozbawił volksdeutschów współpracujących z okupantem, obywatelstwa polskiego, a majątek skonfiskowano i przekazano Urzędowi Likwidacyjnemu. Wkrótce tych, którzy podpisali volkslistę pod wpływem przymusu, groźby, stopniowo rehabilitowano. Proces ten zakończono w 1950 roku. | Wszyscy volksdeutsche, którzy współpracowali z okupantami opuścili powiat, kiedy latem 1944 roku władze okupacyjne zarządziły ewakuację ludności niemieckiej. W 1945 w powiecie żyło 64 obywateli polskich pochodzenia niemieckiego, w tym w gminach: Warka – 3, Błędów – 25, Konie – 15, Kąty – 16, Konary – 5. Dekret z 13 września 1946 pozbawił volksdeutschów współpracujących z okupantem, obywatelstwa polskiego, a majątek skonfiskowano i przekazano Urzędowi Likwidacyjnemu. Wkrótce tych, którzy podpisali volkslistę pod wpływem przymusu, groźby, stopniowo rehabilitowano. Proces ten zakończono w 1950 roku. | ||
== Bibliografia == | == Bibliografia == | ||