Piaseczno (gmina Warka)

Piaseczno – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie grójeckim, w gminie Warka. Położona przy szosie Warka - Warszawa, w odległości ok. 3,5 km na północ od Warki.

Historia wsi

W staropolskich dokumentach wymieniona jest jako Piassczyn, Paszeczno (1417), Piaszeczno (1476), Piaseczna, Pyasseczno (1508), Pyaseczna (1564–1565), Piasczyn, Piaszeczno (1565), Piaseczno (1576). W 1827 roku wieś miała 33 domy i 256 mieszkańców, w 1887 – 431 osób, szkołę elementarną; 67 mórg ziemi należało do dworu, 852 do włościan.

II wojna światowa, odbudowa wsi

W związku z walkami na przyczółku warecko-magnuszewskim (sierpień 1944-styczeń 1945) ludność Warki i okolicznych wsi w ciągu 2 godzin została wysiedlona (26 sierpnia 1944). Cały majątek ludności pozostał na miejscu, a na pniu niezebrane zboże.

W czasie walk Piaseczno uległo całkowitemu zniszczeniu, ocalała tylko stojąca po lewej stronie drogi, murowana, otynkowana, czworokątna kapliczka słupowa, wystawiona w XVIII w. lub w pierwszej połowie XIX wieku.

Po wypędzeniu Niemców mieszkańcy powrócili z wysiedlenia i zamieszkali w „ziemiankach”. Decyzją rządu Ministerstwo Odbudowy powołało specjalną komisję do odbudowy Piaseczna. Prace rozpoczęto już w sierpniu 1945. Plan inwestycyjny uwzględniał przyszłą komasację gruntów; dlatego każdą zagrodę umiejscowiano na powierzchni 2 ha. Zabudowania wznoszono w 7 zasadniczych typach. W latach 1945–1947 zbudowano 57 gospodarstw. „Potraktowano [to] jako eksperyment rozwiązań architektonicznych, organizacyjnych i zastosowania materiałów” budowlanych. W ten sposób chciano stworzyć z Piaseczna wzorcową wieś kraju. Była ona pierwszą w Polsce Ludowej, której odbudowę całkowicie sfinansowało państwo. Otrzymała ona „kształt dwóch klamer złączonych grzbietami (dwuteowa). Do starej wsi leżącej wzdłuż drogi, dotykają na końcach kolonie położone w poprzek. Na koloniach zagrody stoją po jednej stronie drogi (rzędówka), w starej wsi - po obu stronach (ulicówka). W części wschodniej starej wsi ulica rozwidla się, obejmując dwoma ramionami duży staw gromadzki. Każde gospodarstwo składało się z 3 budynków: domu (z łazienką), budynku gospodarczego i stodoły (...)”. „Budynek gospodarczy mieści[ł] parnik, i stajnię, wozownię i chlewnię (przybudówki pod okapem). Każde gospodarstwo miało inny układ, każdy budynek z innych materiałów (cegła biała, cegła czerwona, pustaki i inne). Domy nie stały tuż przy drodze, ale są od niej odcięte ogródkami kwiatowymi. Stodoły zbudowano całkowicie z żelbetu. Drogę przez wieś wybrukowano. Przy drodze [zainstalowano] krany wodociągowe. Koło stawu [wzniesiono] szkołę podstawową i budynek dla celów społeczno-kulturalnych”.

Budowa trwała dwa lata i pochłonęła 60 mln ówczesnych złotych, w tym 3 mln szkoła. Koszt postawienia jednej zagrody wyniósł 1 mln zł.

11 września 1947 Społeczne Przedsiębiorstwo Budowlane uroczyście przekazało osiedle Ministerstwu Rolnictwa. W akcie tym uczestniczył Minister Rolnictwa, prezes Społecznego Przedsiębiorstwa Budowlanego (inż. Pieróg), kierownik Wydziału Budownictwa Wiejskiego w tym przedsiębiorstwie, władze Warki, ksiądz (poświęcił szkołę) oraz przedstawiciele partii politycznych, organizacji społecznych itd.

Odbudowa wsi budziła żywe zainteresowanie prasy, która w licznych artykułach, informując, dokumentowała postępy prac przy odbudowie Piaseczna.

Bibliografia

• Zofia Romanowska, Piaseczno, [w:] Słownik wiedzy o Grójeckiem – zeszyt szósty, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza - oddział w Grójcu, 1997, s. 67-68 – na podstawie źródeł:
• Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1887, t. 8, s. 46;
• Wybór artykułów:
• Piaseczno - Kosztowny eksperyment. Dziennikarze w pasie zniszczeń nad Pilicą, „Gazeta Ludowa” 1946, nr 252, s. 3;
• Wzorowa wieś w pasie zniszczeń. Uroczyste przekazanie Ministerstwu Rolnictwa doświadczalnego Ośrodka Rolnego - Piaseczno, Życie Warszawy 1947, nr 253: 15 września;
• Wiktor Bazylewski, Murowane chłopskie domy w Piasecznie. Udany eksperyment, „Gazeta Ludowa” 1947, nr 254, s. 2;
• Wzorcowa wieś Piaseczno przykładem dla całego kraju, „Głos Ludu” 1947, nr 254, s. 2;
• Danuta Kopertowska, Nazwy miejscowe województwa radomskiego, Kielce 1994, s. 127.